Pomiar ciśnienia tętniczego u psa i kota

Pomiar ciśnienia tętniczego to nieinwazyjne badanie, w którym za pomocą mankietu zakładanego na kończynę lub ogon oceniamy ciśnienie krwi w tętnicach Twojego psa lub kota. Używamy do tego kardiomonitora z modułem do pomiaru ciśnienia dla małych zwierząt, który dobrze sprawdza się także u kotów i małych ras. Badanie nie wymaga znieczulenia i można je powtarzać tak często, jak jest potrzebne, także w trakcie leczenia. W kardiologii jest to jedno z badań podstawowych, obok echa i EKG.

Pomiar odpowiada na pytanie, czy ciśnienie jest prawidłowe, czy podwyższone, ponieważ nadciśnienie tętnicze długo nie daje wyraźnych objawów, a w tym czasie uszkadza narządy. Wynik jest ważnym elementem diagnostyki chorób nerek, chorób hormonalnych i chorób serca, a także oceny przed znieczuleniem. Nieprawidłowo niskie ciśnienie także ma znaczenie, na przykład u pacjentów w ciężkim stanie.

Odczyt bywa podwyższony wyłącznie ze stresu, co nazywamy efektem białego fartucha. Dlatego pomiar wykonujemy w spokojnych warunkach, powtarzamy go i oceniamy łącznie z objawami. Jeśli ciśnienie jest podwyższone trwale, przechodzimy do leczenia nadciśnienia.

Kiedy mierzymy ciśnienie i jak się przygotować

Pomiar zalecamy każdemu pacjentowi, u którego nadciśnienie jest bardziej prawdopodobne. Dotyczy to przede wszystkim kotów starszych i kotów z chorobą nerek lub nadczynnością tarczycy, a także psów z chorobami nerek i z zaburzeniami hormonalnymi, takimi jak nadmiar kortyzolu. Wskazaniem są też nagłe zmiany widzenia lub ślepota, krwawienia do oka, krwawienia z nosa, drgawki lub zaburzenia równowagi, bo mogą świadczyć o uszkodzeniu narządów przez wysokie ciśnienie. Ciśnienie mierzymy również u pacjentów z chorobą serca, u których wpływa ono na obciążenie serca i dobór leków, oraz przed znieczuleniem, co opisujemy w karcie Kardiologiczna kwalifikacja do operacji.

Podstawą rozpoznania jest powtarzalny wynik, dlatego do jednej diagnozy prowadzi zwykle więcej niż jeden pomiar. U kotów nadciśnienie najczęściej jest wtórne do innych chorób, więc samo obniżenie ciśnienia nie wystarcza i zawsze szukamy przyczyny. Jeśli podejrzewamy chorobę podstawową, uzupełniamy diagnostykę o biochemię krwi, badania hormonalne lub USG brzucha, by ocenić nerki i nadnercza. U pacjentów, którzy już są leczeni z powodu nadciśnienia, pomiar pokazuje, czy leczenie działa.

Do pomiaru nie trzeba specjalnie się przygotowywać, a pacjent nie musi być na czczo. Zabierz listę leków i dotychczasową dokumentację. Warto przyjechać kilka minut wcześniej, aby zwierzę odpoczęło po dojeździe, bo stres podnosi ciśnienie i może zafałszować wynik. Kota przywieź w transporterze przykrytym ręcznikiem, a psa zabierz na krótki spacer przed wizytą, aby się uspokoił.

Jak przebiega pomiar

Pomiar wykonujemy w spokojnym pomieszczeniu, najlepiej z opiekunem obok, gdy pacjent ma kilka minut na oswojenie się z miejscem. Na kończynie lub na ogonie zakładamy mankiet dopasowany do jego wielkości, co jest ważne, bo zbyt szeroki lub zbyt wąski mankiet zniekształca wynik. Kardiomonitor z modułem do pomiaru ciśnienia dla małych zwierząt napełnia mankiet i odczytuje ciśnienie, a badanie jest bezbolesne i nie wymaga znieczulenia. Pacjent może stać, siedzieć lub leżeć, a pozycję dobieramy tak, by czuł się jak najspokojniej.

Pierwszy odczyt zwykle pomijamy, bo pacjent dopiero się przyzwyczaja, a potem wykonujemy kilka kolejnych pomiarów i oceniamy ich średnią. Jeśli pomiary są bardzo różne albo pacjent jest niespokojny, robimy przerwę i powtarzamy badanie. Zapisujemy, na której kończynie i w jakiej pozycji mierzyliśmy, aby kolejne odczyty były ze sobą porównywalne. U pacjentów bardzo zestresowanych wynik ocenia się ostrożnie, w zestawieniu z objawami i badaniem klinicznym.

Kardiomonitor rejestruje także inne parametry, takie jak EKG, saturacja i kapnografia, co jest ważne u pacjentów w znieczuleniu wziewnym, u których ciśnienie monitorujemy w trakcie całego zabiegu. Czas trwania pomiaru zależy od spokoju pacjenta [DO POTWIERDZENIA – czas trwania badania]. Jeśli to potrzebne, badanie przeprowadzamy razem z EKG lub echem serca.

Wynik i co dalej

Wynik omawiamy od razu i pokazujemy, jak odnosi się do wartości prawidłowych dla psów i kotów. Interpretacja zależy od pacjenta, jego stanu i tego, czy wynik jest powtarzalny, dlatego nie opieramy się na pojedynczym odczycie. Jeśli ciśnienie jest prawidłowe, zalecamy ewentualną kontrolę zależnie od choroby podstawowej, a wynik zapisujemy jako punkt odniesienia na przyszłość. Przy chorobach nerek czy tarczycy ciśnienie warto sprawdzać regularnie, nawet gdy pacjent czuje się dobrze.

Jeśli ciśnienie jest podwyższone, ustalamy, czy jest to nadciśnienie trwałe, czy tylko efekt stresu, i szukamy przyczyny, na przykład w nerkach lub gruczołach dokrewnych, jak guzy nadnerczy. Gdy nadciśnienie się potwierdza, omawiamy leczenie nadciśnienia, a następnie kontrolujemy pomiary, aby sprawdzić, czy leczenie działa. Wynik przesyłamy także e-mailem wraz z opisem i zaleceniami.

Do pilnego kontaktu powinny skłonić: nagła ślepota lub rozszerzone źrenice, krwawienie w oku, drgawki, osłabienie, wyraźnie zbyt szybki oddech lub sinienie dziąseł. Osobna sytuacja to zbyt niskie ciśnienie, które objawia się osłabieniem, chwiejnym chodem lub zasłabnięciem. Jeśli wynik jest wątpliwy, powtarzamy pomiar w innym terminie i w innych warunkach, zamiast od razu wprowadzać leczenie. Pomiar jest często pierwszym krokiem, po którym planujemy dalszą diagnostykę, a jego wynik trafia do dokumentacji, którą możesz pokazać lekarzowi prowadzącemu.