Kardiomiopatia rozstrzeniowa u psa (DCM)

Kardiomiopatia rozstrzeniowa (DCM, z ang. dilated cardiomyopathy) to choroba mięśnia sercowego, w której komory serca rozszerzają się, a ich ściany słabo się kurczą. Serce ma coraz mniejszą siłę pompowania, więc do narządów dociera mniej krwi, a przed sercem gromadzi się jej nadmiar. Zwykle zajęta jest lewa komora, u części psów obie. Nie jest to więc problem zastawki, jak w chorobie zastawki mitralnej, lecz samego mięśnia serca.

Choroba występuje najczęściej u dużych i olbrzymich ras – m.in. dobermanów, dogów niemieckich i wilczarzy irlandzkich – co świadczy o wyraźnym podłożu genetycznym. U niektórych ras, jak cocker spaniel amerykański, rolę może odgrywać niedobór składników odżywczych, m.in. tauryny, dlatego w wywiadzie zawsze pytamy o dietę. Część przypadków ma inne przyczyny, np. zaburzenia rytmu, choroby hormonalne czy stan zapalny mięśnia serca, więc przed rozpoznaniem DCM staramy się je wykluczyć. Przebieg opisujemy w dwóch fazach: bezobjawowej, w której serce jest już zmienione, ale pies czuje się dobrze, i objawowej.

U wielu psów przez długi czas nie widać żadnych oznak. Pierwszym sygnałem bywa osłabienie, szybsze męczenie się, kaszel, szybki oddech albo omdlenie. U niektórych ras, np. dobermanów, pierwszym objawem może być groźne zaburzenie rytmu serca, a nawet nagły zgon jeszcze przed pojawieniem się niewydolności.

Bez leczenia choroba zwykle postępuje: serce się powiększa, dochodzi do niewydolności serca z zastojem płynu w płucach lub jamie brzusznej. Dlatego korzystne jest wczesne rozpoznanie w fazie bezobjawowej – wtedy mamy najwięcej możliwości działania.

Diagnostyka

Rozpoznanie opieramy na obrazie serca. Konsultację kardiologiczną zaczynamy od wywiadu (osłabienie, omdlenia, kaszel, dieta, choroby w rodzinie i u rodzeństwa), osłuchiwania i oceny tętna. Kluczowe jest echo serca z dopplerem – mierzymy rozmiary komór, oceniamy kurczliwość i sprawdzamy, czy nie ma choroby zastawek lub płynu wokół serca. To badanie ma największe znaczenie dla rozpoznania i wykonujemy je na miejscu na ultrasonografie z sondami kardiologicznymi. Ogólne informacje o echu serca zawiera karta Echo serca psa i kota.

Drugim filarem jest EKG, bo w DCM często towarzyszą jej zaburzenia rytmu – przedwczesne pobudzenia komorowe lub migotanie przedsionków. Krótkie EKG w gabinecie łapie tylko chwilę pracy serca, dlatego u psów z podejrzeniem arytmii, a także w badaniach przesiewowych ras ryzyka, przydatny jest zapis całodzienny (Holter) [DO POTWIERDZENIA – czy Holter wykonujemy u siebie, czy kierujemy]. Uzupełnieniem są RTG klatki piersiowej (wielkość serca, płuca), pomiar ciśnienia tętniczego na kardiomonitorze z modułem dla małych zwierząt oraz badania krwi we własnym laboratorium – pozwalają wykluczyć choroby pozasercowe i zbadać nerki przed leczeniem.

Jeśli podejrzewamy niedobór tauryny lub inną przyczynę wtórną, rozważamy dodatkowe badania, w tym oznaczenia hormonalne i biochemiczne [DO POTWIERDZENIA – zakres badań wysyłkowych]. U ras predysponowanych kardiolog może zalecić regularne badania kontrolne jeszcze przed pojawieniem się objawów, bo choroba rozpoczyna się długo przed pierwszymi symptomami.

Leczenie

Leczenie zależy od tego, czy pies ma objawy, jakie są wyniki echa i czy występują zaburzenia rytmu. W fazie bezobjawowej kardiolog może zalecić leki poprawiające skurcz serca i chroniące je przed dalszym przeciążeniem, a przy groźnych zaburzeniach rytmu – leki antyarytmiczne. W fazie objawowej dochodzą leki moczopędne, które usuwają nadmiar wody, oraz leki rozszerzające naczynia. Zasady leczenia niewydolności serca opisuje karta Leczenie niewydolności serca u psa i kota; nazw leków i dawek nie podajemy, bo zawsze dobiera je lekarz do konkretnego pacjenta.

Jeśli wyniki wskazują na niedobór tauryny lub karnityny, uzupełniamy go i zmieniamy dietę – po wcześniejszej konsultacji, bo źle dobrana dieta może zaszkodzić. Współistniejące choroby, jak nadciśnienie tętnicze, leczymy równolegle. Zaburzenia rytmu wymagają osobnego planu, a ich rodzaj i rokowanie opisuje karta o arytmii. Gdy zaburzenie rytmu jest wolne i wymaga wszczepienia stymulatora, kierujemy do ośrodka zewnętrznego [DO POTWIERDZENIA – ośrodek].

Jeśli pies ma nagłą duszność, w godzinach pracy kliniki stabilizujemy go (tlen, badanie, leczenie), a gdy konieczna jest opieka ciągła, kierujemy do ośrodka z ciągłym dyżurem [DO POTWIERDZENIA – ośrodek]. Znieczulenia do innych zabiegów przeprowadzamy po kardiologicznej kwalifikacji do operacji: znieczulenie wziewne, kardiomonitor i aktywne ogrzewanie to dla psa z DCM standard, nie wyjątek.

Kontrola i życie z chorobą

DCM jest chorobą przewlekłą i postępującą, więc kontrola jest częścią leczenia. Kontrolne echo serca pokazuje, czy serce się powiększa i czy leki działają, a kontrolne EKG i pomiary ciśnienia pomagają ocenić rytm i skutki terapii. Częstotliwość kontroli ustala kardiolog – lek. wet. Michał Sańko – indywidualnie [DO POTWIERDZENIA – schemat kontroli]. Regularnie badamy też krew, aby wychwycić wpływ leków na nerki i elektrolity. Wyniki omawiamy z Tobą osobiście i przesyłamy e-mailem wraz z opisem, dzięki czemu masz je zawsze pod ręką, także przy wizycie u innego lekarza.

W domu obserwuj oddech psa w spoczynku, chęć do spacerów, apetyt i ewentualne omdlenia. Wszelkie zmiany notuj i pokaż podczas wizyty. Spacery dostosuj do formy psa: unikaj skrajnego wysiłku i upałów, bo mogą sprzyjać arytmii. Nie odstawiaj leków samodzielnie, także gdy pies wygląda na zdrowego. Jeśli Twój pies należy do rasy zagrożonej DCM, warto zbadać także jego rodzeństwo i potomstwo, a kardiolog doradzi, jak zaplanować takie badania przesiewowe.

Rokowanie zależy od fazy choroby, obecności i rodzaju arytmii, reakcji na leczenie i rasy. Jest ostrożne – choroba zwykle postępuje – ale dobrze prowadzone leczenie u wielu psów pozwala przez pewien czas zachować dobry komfort życia. Zgłoś się pilnie, gdy pies mdleje, ma duszność, sinawe dziąsła, kaszle pienistą wydzieliną, ma gwałtownie przyspieszone serce lub nagle traci siły. Więcej o naszej pracy znajdziesz na stronie kardiologii.