Leczenie niewydolności serca u psa i kota

Niewydolność serca to stan, w którym serce nie jest w stanie pompować krwi tak, jak potrzebuje organizm, i dochodzi do gromadzenia się płynu w płucach, opłucnej lub jamie brzusznej. Leczenie niewydolności serca ma dwa cele: zmniejszyć objawy, zwłaszcza duszność i kaszel, oraz jak najdłużej utrzymać dobrą jakość życia pacjenta. Nie leczy ono przyczyny, jaką jest choroba serca, ale pomaga sercu pracować wydajniej i odciąża je.

Opiera się na lekach, które usuwają nadmiar płynu (leki moczopędne), poprawiają pracę serca, odciążają je i regulują rytm, a także na zaleceniach dotyczących diety, ruchu i obserwacji w domu. Plan dobieramy do przyczyny, stopnia zaawansowania i gatunku, bo pies z chorobą zastawki mitralnej wymaga innego postępowania niż kot z kardiomiopatią przerostową. Rozpoznanie i objawy opisujemy w kartach Niewydolność serca u psa oraz Niewydolność serca u kota.

Leczenie prowadzimy w ramach naszej kardiologii, a jego skuteczność sprawdzamy regularnymi kontrolami. Jeśli przyczyną jest wada wymagająca zabiegu interwencyjnego lub kardiochirurgii, kierujemy pacjenta do ośrodka zewnętrznego.

Kwalifikacja i cel leczenia

Leczenie wdrażamy, gdy niewydolność serca jest rozpoznana na podstawie objawów i badań, przede wszystkim echa serca z dopplerem, RTG klatki piersiowej i badania klinicznego. Objawami są kaszel, szybszy oddech w spoczynku, duszność, męczliwość, brak apetytu oraz płyn w klatce piersiowej lub w brzuchu. U psów najczęstszymi przyczynami są choroba zastawki mitralnej i kardiomiopatia rozstrzeniowa, u kotów kardiomiopatie, zwłaszcza przerostowa. Stadia ACVIM (B1, B2, C, D) pomagają ustalić, czy pacjent wymaga już leczenia farmakologicznego, czy tylko obserwacji.

W nagłym pogorszeniu, na przykład przy obrzęku płuc lub płynie w jamie opłucnej, leczenie zaczynamy od stabilizacji: pacjent dostaje tlen, leki moczopędne podawane dożylnie i jest badany, a w razie potrzeby wykonujemy punkcję płynu pod kontrolą USG. Jeśli pacjent wymaga stałej opieki, kierujemy do ośrodka, który ją zapewnia. Szczegóły tych zabiegów opisują karty Punkcja klatki piersiowej i Punkcja worka osierdziowego.

Przed rozpoczęciem leczenia oceniamy też pracę nerek i poziom elektrolitów, ponieważ leki moczopędne mogą wpływać na nerki. Służą do tego badania krwi u pacjenta kardiologicznego, wykonywane w naszym laboratorium z wynikiem w trakcie wizyty. Na wizytę zabierz dokumentację, listę przyjmowanych leków i notatki o oddechu w spoczynku. Jeśli Twój pies lub kot ma nagłą duszność, zadzwoń do nas przed wyjazdem, abyśmy mogli przygotować się na jego przyjęcie.

Jak wygląda leczenie

Podstawą leczenia w domu są leki podawane regularnie i zgodnie z zaleceniem. Leki moczopędne usuwają nadmiar płynu i zmniejszają duszność, leki poprawiające pracę serca zwiększają jego wydajność, a leki rozszerzające naczynia odciążają serce. Przy zaburzeniach rytmu stosujemy leki przeciwarytmiczne, a u kotów z ryzykiem zakrzepów także leki hamujące krzepnięcie krwi, o czym piszemy w karcie Zakrzepica zatorowa u kota. Rodzaj i ilość leków ustala lekarz, dlatego nie zmieniaj ich samodzielnie ani nie odstawiaj, nawet gdy pacjent czuje się już dobrze.

Ważnym elementem jest dieta i codzienna opieka. Ograniczamy nadmiar soli, dbamy, by pacjent jadł z apetytem, bo utrata masy mięśniowej pogarsza rokowanie, i dostosowujemy ruch do możliwości serca: spacery spokojne, bez forsowania. Pacjentów z dusznością badamy w spokoju i bez pośpiechu, bo stres i zbędne przytrzymywanie pogarszają oddychanie, a niekiedy najpierw podajemy tlen, a dopiero potem kończymy badanie. Jeśli podawanie tabletek jest trudne, szukamy rozwiązania wspólnie z Tobą, na przykład zmieniając formę leku.

Największym narzędziem opiekuna jest liczenie oddechów w spoczynku, najlepiej podczas snu. Pokażemy Ci, jak to robić i jak zapisywać wyniki, bo wyraźny wzrost liczby oddechów bywa pierwszym sygnałem przeciążenia płuc. Notatki z kilku dni i krótki film pomagają lekarzowi ocenić, czy leczenie wystarcza, a nagły wzrost tempa oddechu jest powodem do pilnego kontaktu.

Kontrola i życie z chorobą

Niewydolność serca jest chorobą przewlekłą, dlatego leczenie wymaga regularnych kontroli. Na wizytach oceniamy objawy, osłuchujemy serce i płuca, sprawdzamy ciśnienie tętnicze, a także wykonujemy badania krwi, by ocenić pracę nerek i elektrolity. Terminy kontroli ustalamy indywidualnie, zależnie od stadium choroby i reakcji na leczenie.

Postęp choroby oceniamy za pomocą kontrolnego echa serca i w razie potrzeby EKG, a przy podejrzeniu płynu w płucach lub opłucnej także USG płuc. Na tej podstawie zmieniamy leczenie, dostosowując rodzaj i ilość leków do aktualnego stanu serca, bo potrzeby pacjenta zmieniają się wraz z postępem choroby. Wynik omawiamy osobiście, a wnioski przesyłamy e-mailem wraz z opisem i zaleceniami. Na Twoją prośbę przekazujemy dokumentację lekarzowi prowadzącemu.

Rokowanie zależy od przyczyny i stadium choroby, ale przy odpowiednim leczeniu wielu pacjentów żyje dobrze przez długi czas, a jakość życia jest dla nas równie ważna jak jego długość. Omawiamy je szczerze i indywidualnie, tak abyś mógł podejmować decyzje ze spokojem. Do pilnego kontaktu skłaniają: wyraźnie szybszy oddech w spoczynku, kaszel nasilający się w nocy, sinienie dziąseł, omdlenie, nagły niedowład łap u kota, powiększający się brzuch lub brak apetytu. Nie czekaj wtedy na zaplanowaną wizytę.