Guz gruczołu mlekowego u suki

Guz gruczołu mlekowego to nowotwór wywodzący się z tkanki sutków – u suki jest ich zwykle dziesięć, ułożonych w dwóch listwach mlecznych wzdłuż brzucha. To jeden z najczęstszych nowotworów u suk, a jednocześnie jeden z najbardziej zróżnicowanych: obejmuje zarówno guzy łagodne, na przykład gruczolaki i guzy mieszane, jak i raki – nowotwory złośliwe, które naciekają tkanki i dają przerzuty do węzłów chłonnych i płuc. Obie grupy występują u suk często i nie da się ich odróżnić dotykiem ani wyglądem, dlatego o rozpoznaniu decyduje badanie, a nie obserwacja. Inaczej niż u kotek, u których niemal wszystkie guzy sutka są złośliwe, u suki jest realna szansa, że guzek okaże się łagodny – ale nie wolno tego zakładać.

Najważniejszym czynnikiem ryzyka są hormony płciowe. Chorują przede wszystkim suki niesterylizowane lub sterylizowane późno, po kilku cieczkach; wczesna sterylizacja wyraźnie zmniejsza ryzyko, a hormonalne środki hamujące cieczkę je zwiększają. Choroba dotyczy głównie suk starszych, a część ras, na przykład pudle, spaniele, jamniki czy owczarki niemieckie, ma większą skłonność. Osobną, na szczęście rzadką postacią jest rak zapalny – guz, który nie tworzy wyraźnego guzka, lecz rozlany, gorący, bolesny obrzęk całej listwy, przypominający zapalenie gruczołu.

Objawem, który opiekun zauważa sam, jest guzek w okolicy sutka: pojedynczy lub mnogi, twardy albo miękki, przesuwalny albo zrośnięty ze skórą. Guzy łagodne rosną zwykle powoli i długo nie zmieniają wyglądu. Niepokojące są szybki wzrost, zrośnięcie z podłożem lub skórą, owrzodzenie, krwawienie, powiększony węzeł chłonny w pachwinie lub pod pachą, a także kaszel, chudnięcie i osłabienie, które mogą świadczyć o przerzutach.

Nieleczony guz złośliwy rośnie, owrzadza się i daje przerzuty – najpierw do węzłów chłonnych, potem do płuc. Guzy łagodne z czasem rosną i mogą utrudniać poruszanie, a u części suk w obrębie łagodnego guza z czasem rozwija się rak. Dlatego nawet niewielki, niezmieniający się guzek u suki warto sprawdzić – im mniejszy w chwili operacji, tym prostszy zabieg i lepsze rokowanie.

Diagnostyka i staging

Diagnostykę wykonujemy podczas jednej konsultacji onkologicznej. Badamy obie listwy mleczne i wszystkie sutki, bo u suk guzy często są mnogie i różne – w jednej listwie może być guz łagodny i rak – oraz węzły chłonne pachowe i pachwinowe. Guz i węzły nakłuwamy cienką igłą, bez znieczulenia, i oceniamy pobrane komórki pod mikroskopem jeszcze w trakcie wizyty; cytologię ocenia na miejscu lek. wet. Monika Morawska, a w niejednoznacznych przypadkach konsultuje ją ze specjalistą cytologiem. Cytologia pozwala odróżnić guz gruczołu mlekowego od zmian, które tylko udają go położeniem – mastocytomy, tłuszczaka czy torbieli – i wskazuje, czy węzły są zajęte. Nie odpowiada jednak pewnie na pytanie „łagodny czy złośliwy”: przy guzach gruczołu mlekowego różnica między gruczolakiem a rakiem widoczna jest dopiero w budowie całej zmiany, dlatego ostateczne rozpoznanie daje badanie histopatologiczne usuniętego guza, które wysyłamy do histopatologów, z którymi stale współpracujemy.

Przed operacją wykonujemy staging, czyli ocenę zaawansowania – bez niego można usunąć guz i przeoczyć chorobę, która już rozwija się w płucach lub węzłach. Podstawą jest cyfrowe RTG klatki piersiowej w kilku projekcjach, którego opis zlecamy w teleradiologii help4vet.pl. Pełne USG jamy brzusznej z opisem wykonuje nasz radiolog: ocenia węzły chłonne wewnątrz brzucha, wątrobę i śledzionę, a u niesterylizowanej suki także macicę i jajniki, bo choroby tych narządów często współistnieją. Powiększone węzły nakłuwamy pod kontrolą USG.

Pobieramy krew i w naszym laboratorium od razu wykonujemy morfologię i biochemię, żeby ocenić, czy suka – często starsza – jest gotowa do znieczulenia i czy nie ma chorób, które trzeba uwzględnić w planie. Wszystkie wyniki mamy w trakcie tej samej wizyty, więc plan operacji ustalamy od razu i omawiamy go z Tobą, zanim wyjdziesz z gabinetu.

Leczenie

Leczeniem z wyboru jest operacja, a jej zakres u suki dobieramy do wielkości, liczby i położenia guzów oraz do wyniku cytologii i stagingu. Przy pojedynczym, małym, przesuwalnym guzku może wystarczyć usunięcie samego guza z marginesem lub jednego sutka. Przy większych zmianach albo guzach w kilku sąsiednich sutkach wykonujemy mastektomię regionalną – usunięcie grupy sutków, które mają wspólny spływ chłonki, razem z odpowiednim węzłem chłonnym. Gdy guzy są rozsiane wzdłuż listwy lub cytologia wskazuje na raka, usuwamy całą listwę mleczną po stronie zmian; przy guzach w obu listwach operujemy etapowo, w dwóch zabiegach, żeby skóra brzucha zdążyła się rozciągnąć. Zawsze dążymy do tego, by usunąć każdy guz w całości, z marginesem, i cały materiał wysłać na histopatologię.

U suki niesterylizowanej w trakcie tego samego znieczulenia zwykle wykonujemy sterylizację – usuwa ona źródło hormonów pobudzających gruczoł, chroni przed chorobami macicy i jajników i zmniejsza ryzyko powstawania nowych guzów łagodnych. Zabieg odbywa się w znieczuleniu wziewnym, z kardiomonitorem i aktywnym utrzymywaniem temperatury ciała; do uszczelniania naczyń używamy elektrochirurgii i LigaSure, co skraca operację i ogranicza krwawienie, a skórę zamykamy nićmi B. Braun, które dają minimalne ryzyko reakcji zapalnych i mniej powikłań w gojeniu długiej rany. Po zabiegu suka zostaje na obserwacji w naszym szpitalu dziennym, dostaje leki przeciwbólowe i wraca do domu wieczorem; w razie potrzeby rano przyjeżdża na dalszą obserwację.

Co dalej, zależy od histopatologii. Przy guzach łagodnych i rakach o niskim stopniu złośliwości, usuniętych w całości, leczenie kończy się na operacji. Przy rakach o wysokim stopniu złośliwości, z zajętymi węzłami chłonnymi, naciekiem naczyń lub niepełnym marginesem proponujemy chemioterapię uzupełniającą, prowadzoną według aktualnych międzynarodowych standardów onkologii weterynaryjnej; jako członkowie ESVONC (European Society of Veterinary Oncology) śledzimy najnowsze opracowania w tym zakresie. Rak zapalny jest wyjątkiem – operacja jest przy nim niewskazana, a leczenie polega na lekach przeciwzapalnych i przeciwbólowych oraz chemioterapii. Gdy w stagingu stwierdzono przerzuty, proponujemy leczenie paliatywne: kontrolę bólu, opiekę nad owrzodzonym guzem, czasem operację odciążającą – tak, by suka jak najdłużej czuła się dobrze.

Rokowania

Rokowanie zależy przede wszystkim od wyniku histopatologii – typu guza i stopnia złośliwości – oraz od wielkości guza w chwili operacji, zajęcia węzłów chłonnych, obecności przerzutów w stagingu i tego, czy guz usunięto w całości. Guzy łagodne po usunięciu są wyleczone. Raki małe, o niskim stopniu złośliwości, bez zajęcia węzłów, wycięte z czystym marginesem, rokują dobrze – wiele suk żyje po operacji tak, jakby choroby nie było. Raki duże, o wysokim stopniu złośliwości, zrośnięte ze skórą, z zajętymi węzłami lub przerzutami rokują ostrożniej, a celem jest wtedy kontrola choroby i komfort. Najgorzej rokuje rak zapalny.

U suki, która miała guz gruczołu mlekowego, mogą pojawiać się kolejne – zarówno w pozostałych sutkach, jak i w bliźnie. Nowy guzek nie zawsze oznacza przerzut: często jest to niezależny nowotwór, który znów można usunąć. Dlatego zalecamy oglądanie i wymacywanie listwy w domu raz w miesiącu oraz kontrole z badaniem sutków, węzłów chłonnych i cyfrowym RTG klatki piersiowej, początkowo co kilka miesięcy, potem rzadziej – częściej po rakach o wysokim stopniu złośliwości.

Skontaktuj się z nami wcześniej niż na planowaną kontrolę, jeśli wyczujesz nowy guzek, blizna zgrubieje lub zaczerwieni się, suka zacznie kasłać, szybciej oddychać, tracić apetyt lub chudnąć. Jeśli suka została do nas skierowana, po każdym etapie dostajesz pełną dokumentację i możesz kontynuować kontrole u lekarza prowadzącego. Dwie rzeczy mają największy wpływ na wynik: wczesna sterylizacja, która zapobiega chorobie, i szybkie zbadanie każdego guzka, zanim urośnie.