Choroby pazurów, opuszek i nosa u psa i kota

Pazury, opuszki, lusterko nosa, brzegi powiek, małżowiny uszne i okolica odbytu to miejsca o szczególnej budowie – skóra jest tam gruba, zrogowaciała albo przeciwnie, cienka i bogato ukrwiona, a przy tym stale narażona na urazy. Choroby tych okolic często występują same, bez zmian na reszcie ciała, dlatego bywają długo niezauważane lub mylone z urazem. Część z nich to miejscowa postać chorób ogólnych: alergii, chorób autoimmunologicznych lub zaburzeń hormonalnych.

Choroby pazurów obejmują łamliwość i rozdwajanie, onychodystrofię, czyli nieprawidłowy wzrost i zniekształcenie pazurów, zakażenia bakteryjne i grzybicze łożyska oraz lupoidalne zapalenie łożyska pazura – chorobę immunologiczną, w której pazury odpadają jeden po drugim na wszystkich łapach. Pojedynczy chory, obrzęknięty palec z odpadającym pazurem u starszego psa może być objawem guza łożyska pazura. Opuszki dotyka hiperkeratoza, czyli nadmierne rogowacenie z pękaniem i bólem, u kotów plazmocytarne zapalenie opuszek – miękkie, obrzęknięte, fioletowe poduszki, a u psów modzele łokciowe, które ulegają zakażeniu i owrzodzeniu.

Na nosie najczęściej widzimy hiperkeratozę lusterka, czyli twarde, suche narośla rogowe, oraz utratę pigmentu, strupy i nadżerki. Do tej grupy należą także zapalenie brzegów powiek, choroby małżowiny usznej – zgrubienia, strupy i owrzodzenia brzegów uszu – trądzik koci na brodzie, w którym zaczopowane mieszki włosowe tworzą czarne punkty i krosty, oraz zapalenie i ropień zatok okołoodbytowych, czyli gruczołów przy odbycie, dające ból, saneczkowanie i intensywne lizanie.

Bez leczenia zmiany w tych miejscach prowadzą do przewlekłego bólu, kulawizny, wtórnych zakażeń i trwałych zniekształceń, a choroba pierwotna, jeśli jest, postępuje nierozpoznana.

Szczegółowe opisy znajdziesz na osobnych stronach: choroby pazurów, choroby opuszek i nosa, zapalenie zatok okołoodbytowych i trądzik koci. Ta strona zbiera je w jednym miejscu, bo łączy je to samo: zmiany w miejscach, które łatwo przeoczyć, a które bywają pierwszym sygnałem choroby ogólnej.

Diagnostyka

Ponieważ ta sama zmiana – na przykład strupy na nosie lub odpadający pazur – może mieć przyczynę zakaźną, immunologiczną, urazową lub nowotworową, diagnostykę zaczynamy od badań wykonywanych na miejscu w trakcie wizyty. Cytologia z wydzieliny spod pazura, z pękniętej opuszki, spod strupa na nosie, z krosty na brodzie kota albo z treści zatok okołoodbytowych pokazuje, czy jest zakażenie bakteryjne lub drożdżakowe i jaki typ komórek zapalnych dominuje. Zeskrobiny i trichogram wykluczają nużeńce, które u psów szczególnie chętnie zajmują łapy i pysk; przy zmianach w uszach wykonujemy otoskopię.

Przy chorobach pazurów ważnym badaniem jest cyfrowe RTG chorego palca. Pozwala ocenić, czy zmiana ogranicza się do łożyska, czy niszczy kość paliczka – to rozstrzyga między zakażeniem a guzem i decyduje o dalszym postępowaniu. Zdjęcia opisuje dla nas teleradiolog z help4vet.pl. Jeśli zajęty jest tylko jeden palec, a RTG budzi podejrzenie nowotworu, kierujemy dalszą drogę do naszej onkologii. Przy podejrzeniu tła hormonalnego – łamliwe pazury, wyłysienia, zmiana zachowania – wykonujemy w naszym laboratorium badania krwi z oceną tarczycy.

Gdy badania na miejscu nie dają odpowiedzi, a zmiany są przewlekłe, symetryczne lub nietypowe, rozpoznanie ustala biopsja i badanie histopatologiczne. Z opuszki, nosa lub brzegu ucha pobieramy wycinek sztancą w sedacji lub znieczuleniu miejscowym; przy lupoidalnym zapaleniu łożyska konieczne bywa pobranie całego palca dodatkowego, bo tylko on zawiera łożysko pazura do oceny. Wycinki wysyłamy do histopatologów, z którymi stale współpracujemy, a wynik – po tygodniu do miesiąca – omawiamy osobiście i przesyłamy e-mailem.

Leczenie

Leczenie zależy od rozpoznania, a nie od miejsca. Zakażenia łożyska pazura, opuszek, brody kota czy brzegów powiek leczymy na podstawie cytologii – miejscowo, a przy głębokich zmianach lekami ogólnymi; równocześnie szukamy przyczyny, która osłabiła skórę, najczęściej alergii. Zapalenie zatok okołoodbytowych leczymy opróżnieniem i płukaniem gruczołów, a ropień – nacięciem i drenażem; przy uporczywych nawrotach rozważamy usunięcie zatok. Trądzik koci wymaga przede wszystkim regularnej pielęgnacji brody preparatami oczyszczającymi i zamiany plastikowych misek na ceramiczne lub metalowe.

Zaburzenia rogowacenia – hiperkeratozę nosa i opuszek, modzele łokciowe – prowadzimy pielęgnacyjnie: zmiękczanie zrogowaciałej warstwy, preparaty nawilżające, ochrona łokci miękkim legowiskiem, a przy pękających opuszkach czasowe ograniczenie chodzenia po twardym podłożu. To leczenie nie usuwa skłonności, lecz utrzymuje skórę w dobrym stanie i zapobiega pękaniu i bólowi. Łamliwe pazury regularnie skracamy i wygładzamy, a przy potwierdzonym niedoborze lub chorobie hormonalnej leczymy przyczynę.

W chorobach o podłożu immunologicznym – lupoidalnym zapaleniu łożyska pazura, plazmocytarnym zapaleniu opuszek u kota, zmianach na nosie i uszach w przebiegu pęcherzycy lub tocznia – stosujemy leki modulujące odporność, miejscowo lub ogólnie, pod kontrolą badań krwi. Bolesne, luźne pazury usuwamy w sedacji, żeby przyspieszyć gojenie łożyska. Jeśli zmiana okazuje się nowotworem, dalsze leczenie – od usunięcia guza po elektrochemioterapię zmian na lusterku nosa – prowadzi nasz zespół onkologiczny w tym samym budynku, bez konieczności szukania kolejnej placówki.

Rokowania i życie z chorobą

Rokowanie zależy od przyczyny. Zakażenia, zapalenie zatok okołoodbytowych i trądzik koci przy dobrej pielęgnacji ustępują, choć mają skłonność do nawrotów, dopóki nie zostanie opanowana choroba pierwotna. Zaburzenia rogowacenia są zwykle stanem przewlekłym, który da się utrzymać w dobrej formie regularną pielęgnacją. Choroby immunologiczne pazurów i opuszek wymagają dłuższego leczenia i kontroli, ale u większości pacjentów uzyskujemy remisję; pazury odrastają, choć często pozostają nieco zniekształcone. Przy zmianach nowotworowych rokowanie zależy od rodzaju guza i ustalamy je po badaniu histopatologicznym.

Na co dzień warto oglądać łapy po spacerach, sprawdzać opuszki i przestrzenie między palcami, regularnie skracać pazury i nie ignorować lizania jednej łapy, kulawizny lub saneczkowania – to najczęstsze pierwsze sygnały. Nos i brzegi uszu u psów o jasnej, odbarwionej skórze chronimy przed słońcem, bo przewlekłe uszkodzenie sprzyja nowotworom. Kotom z trądzikiem regularnie oczyszczamy brodę, a psom z modzelami zapewniamy miękkie podłoże do leżenia.

Wizyty kontrolne planujemy zależnie od choroby: przy leczeniu immunosupresyjnym łączymy je z badaniami krwi, przy zakażeniach potwierdzamy zakończenie leczenia cytologią. Pilnie zgłoś się, jeśli jeden palec nagle puchnie, pazur odpada bez urazu, zmiana na nosie lub uchu krwawi i nie goi się, albo pojawia się nowe zgrubienie – te objawy sprawdzamy od razu, bo mogą oznaczać guz. Pacjent skierowany wraca do lekarza prowadzącego z wynikami i planem leczenia.