Płukanie uszu u psa i kota

Płukanie uszu to zabieg, w którym kanał słuchowy oczyszczamy z zalegającej wydzieliny, ropy, złuszczonego naskórka i pozostałości wcześniej podawanych preparatów. Kanał ucha psa i kota jest długi i zagięty pod kątem, dlatego to, co wytrzesz z małżowiny w domu, jest tylko niewielką częścią tego, co zalega przy błonie bębenkowej. Tymczasem lek wlany do brudnego ucha rozpuszcza się w warstwie wydzieliny i nigdy nie dociera do zmienionej zapalnie skóry – to jedna z najczęstszych przyczyn, dla których zapalenie ucha „nie reaguje na leczenie”. Ropa i resztki tkanek dodatkowo unieczynniają część składników przeciwbakteryjnych, więc czyszczenie jest warunkiem, a nie dodatkiem do terapii.

Zabieg wykonujemy na dwa sposoby. Przy niewielkiej ilości wydzieliny i współpracującym pacjencie płuczemy ucho w gabinecie, bez sedacji, w trakcie konsultacji dermatologicznej. Przy bolesnym, obrzękniętym uchu, dużej ilości gęstej treści lub gdy chcemy dokładnie ocenić błonę bębenkową, wykonujemy głębokie płukanie w sedacji, zwykle łącząc je z wideootoskopią – w naszym szpitalu dziennym, z powrotem do domu tego samego dnia. W obu wariantach płukanie poprzedza cytologia z ucha, bo materiał do badania pobieramy przed oczyszczeniem, a nie po nim.

Płukanie w gabinecie to także moment, w którym uczymy Cię, jak czyścić uszy w domu – bezpiecznie, bez patyczków i w rytmie dopasowanym do choroby Twojego psa lub kota.

Kwalifikacja

Płukanie bez sedacji proponujemy pacjentom z łagodnym lub umiarkowanym zapaleniem ucha zewnętrznego, u których kanał jest drożny, ucho nie jest bardzo bolesne, a pies lub kot pozwala na spokojne wlanie płynu i masaż małżowiny. Nadaje się też jako zabieg pielęgnacyjny u zwierząt z predyspozycją do nawrotów – z owłosionym lub wąskim kanałem, opadającymi małżowinami, po pływaniu – oraz jako czyszczenie kontrolne przed cytologią na wizycie sprawdzającej. Płukanie w sedacji wybieramy, gdy ucho boli tak, że zwierzę nie daje go dotknąć, gdy kanał jest wypełniony gęstą, ropną lub zaschniętą treścią, gdy w otoskopii nie widać błony bębenkowej, przy podejrzeniu zapalenia ucha środkowego oraz zawsze wtedy, gdy przed rozpoczęciem długiego leczenia miejscowego chcemy mieć pewność, że kanał jest czysty aż do dna. Głębokie płukanie jest też pierwszym etapem leczenia przy ciele obcym w uchu.

Przed każdym płukaniem oglądamy kanał wziernikiem i staramy się ocenić stan błony bębenkowej, bo od tego zależy wybór płynu do płukania – przy przerwanej lub niewidocznej błonie używamy wyłącznie roztworów bezpiecznych dla ucha środkowego. Pobieramy wymaz do cytologii, a przy nawrotach lub bakteriach pałeczkowatych w obrazie także do posiewu z antybiogramem. Na zabieg w sedacji pacjent przychodzi na czczo, z wodą bez ograniczeń; u zwierząt starszych i przewlekle chorych wykonujemy wcześniej badania krwi we własnym laboratorium. Jeśli w ostatnich dniach stosowałeś w domu jakiś preparat do uszu, powiedz nam o tym – część z nich zmienia obraz cytologii, a niektóre nie powinny się mieszać z płynem do płukania.

Przebieg

W gabinecie płukanie zaczynamy od wypełnienia kanału letnim płynem czyszczącym, dobranym do rodzaju wydzieliny: inne roztwory rozpuszczają tłustą, woskową treść przy drożdżakach, inne wysuszają ucho lub zakwaszają jego środowisko, jeszcze inne mają działanie łagodnie przeciwbakteryjne. Po wlaniu masujemy podstawę ucha przez chwilę, tak żeby płyn dotarł do zagiętej części kanału i rozpuścił złogi, a następnie pozwalamy zwierzęciu potrząsnąć głową – to najskuteczniejszy sposób usunięcia treści z głębi. To, co wypłynie, wycieramy gazikiem z małżowiny i wejścia do kanału. Nigdy nie używamy patyczków higienicznych: wpychają wydzielinę w kierunku błony bębenkowej, drażnią skórę i mogą ją przebić. Czynność powtarzamy, aż wypływający płyn jest czysty. Całość trwa kilka minut na jedno ucho i większość psów oraz część kotów znosi ją dobrze, zwłaszcza gdy ucho nie boli.

Płukanie w sedacji wygląda inaczej: pacjent leży na boku, a kanał przepłukujemy ciepłym, jałowym roztworem przez cienki, miękki cewnik wprowadzony aż do jego dna, odsysając treść i powtarzając płukanie tak długo, aż zobaczymy czystą skórę i błonę bębenkową – najlepiej pod kontrolą kamery. W tym samym czasie usuwamy ciało obce, pobieramy materiał z głębi kanału do posiewu i, jeśli błona jest przerwana, delikatnie przepłukujemy ucho środkowe. Po oczyszczeniu możemy od razu podać pierwszą dawkę leku miejscowego, żeby zadziałał na czystą skórę. Sedacja jest krótka; pacjent budzi się w szpitalu dziennym i po kilku godzinach wraca do domu. Przez resztę dnia może być senny i lekko przechylać głowę na stronę płukanego ucha – to mija do wieczora. Nie zostawiamy pacjentów na noc; w razie potrzeby umawiamy kontrolę następnego dnia rano.

Wynik i co dalej

Po płukaniu dostajesz konkretny plan: jaki preparat leczniczy, do którego ucha, ile razy dziennie i przez jaki czas, oraz kiedy przyjść na kontrolę z cytologią, bo lek odstawia się na podstawie obrazu pod mikroskopem, a nie dlatego, że ucho przestało pachnieć. Zalecenia wysyłamy e-mailem, razem z wynikiem cytologii, a gdy przyjdzie posiew z antybiogramem, kontaktujemy się ponownie, jeśli trzeba zmienić lek. Pierwsze dni po zabiegu w sedacji ucho może być nieco bardziej wrażliwe; nie wlewaj wtedy nic poza tym, co zaleciliśmy.

Na wizycie pokazujemy Ci też, jak czyścić uszy w domu, i ustalamy, jak często – od codziennego czyszczenia przez pierwsze dni leczenia, przez czyszczenie przed każdą dawką leku, po pielęgnację raz na kilka tygodni u zwierząt z tendencją do nawrotów. Zasady są proste: preparat do uszu dobrany przez nas, płyn wlany do kanału, masaż, potrząśnięcie głową i wytarcie tego, co wypłynęło – nigdy patyczek, nigdy woda utleniona ani ludzkie krople bez konsultacji. Dobór preparatu opisujemy szerzej przy pielęgnacji skóry i doborze preparatów. Uszy po kąpieli i pływaniu osuszamy, a u psów z owłosionym kanałem rozmawiamy o depilacji.

Płukanie usuwa skutek, nie przyczynę. Jeśli ucho choruje po raz kolejny, nawet najdokładniejsze czyszczenie da tylko chwilową ulgę – dlatego równolegle szukamy choroby pierwotnej: atopii, alergii pokarmowej, pasożytów lub zaburzeń hormonalnych, a przy zwężonym, zgrubiałym kanale rozmawiamy o leczeniu przeciwzapalnym, które przywraca jego drożność. Pełne zasady leczenia opisujemy na stronie leczenia chorób skóry.