Pełna ocena stomatologiczna w znieczuleniu

Pełna ocena stomatologiczna to badanie jamy ustnej wykonane w znieczuleniu ogólnym – tak, jak robi to stomatolog u człowieka, który prosi o szerokie otwarcie ust i spokojnie ogląda każdy ząb z każdej strony. U psa i kota jest to możliwe wyłącznie w znieczuleniu. Lekarz sonduje każdy ząb, czyli mierzy cienką sondą głębokość kieszonki między dziąsłem a zębem, ocenia ruchomość, złamania, ubytki i odsłonięte rozwidlenia korzeni, a wszystko zapisuje w karcie zębowej – schemacie uzębienia, na którym każdy ząb ma swój opis.

Drugim filarem oceny jest stomatologiczne RTG wewnątrzustne całej jamy ustnej. Zdjęcia pokazują korzenie, kość wokół nich i zmiany niewidoczne gołym okiem: ropnie okołowierzchołkowe, utratę kości w chorobie przyzębia, resorpcję zębów u kota, zęby zatrzymane i pozostawione korzenie po dawnych ekstrakcjach. Bez RTG część chorych zębów zostałaby w pysku, a część zdrowych mogłaby zostać usunięta niepotrzebnie.

Ocenę wykonujemy prawie zawsze razem z sanacją jamy ustnej i – jeśli to konieczne – z ekstrakcjami w tym samym znieczuleniu. Dzięki temu zwierzę jest znieczulane raz, a leczenie kończy się na jednej wizycie.

Kwalifikacja

Do pełnej oceny w znieczuleniu kwalifikujemy psa lub kota, u którego badanie na przytomnym pacjencie wykazało kamień nazębny, zapalenie dziąseł, cofnięte dziąsła, ruszające się, złamane lub przebarwione zęby, ból przy dotykaniu pyska, obrzęk pod okiem, przetokę ustno-nosową objawiającą się kichaniem i wyciekiem z nosa albo guzek na dziąśle. Kwalifikują się także koty z podejrzeniem resorpcji zębów lub przewlekłego zapalenia jamy ustnej, u których ocena zębów i zdjęcia RTG decydują o zakresie ekstrakcji, oraz pacjenci kierowani przez innych lekarzy z prośbą o diagnostykę i leczenie w jednym znieczuleniu. Ocenę proponujemy również wtedy, gdy zwierzę ma inny planowany zabieg w znieczuleniu, a stan zębów budzi wątpliwości – wtedy łączymy oba zabiegi, jeśli pozwala na to stan pacjenta.

Przygotowanie zaczyna się na konsultacji stomatologicznej: pobieramy krew do badań w naszym laboratorium – morfologię i biochemię z wynikiem w trakcie wizyty – a u starszych zwierząt, ras predysponowanych do chorób serca i pacjentów z szmerem wykonujemy kwalifikację kardiologiczną z echem serca i pomiarem ciśnienia na miejscu. Na zabieg pacjent przychodzi na czczo – czas głodówki podajemy przy ustalaniu terminu [DO POTWIERDZENIA]; woda jest dozwolona. Leki przyjmowane na stałe, zwłaszcza kardiologiczne i na cukrzycę, omawiamy indywidualnie, bo część z nich należy podać rano jak zwykle. Zabieg odbywa się w trybie szpitala dziennego: rano przyjęcie, po południu odbiór po wybudzeniu.

Przebieg

Po przyjęciu pacjent dostaje premedykację, czyli leki uspokajające i przeciwbólowe, zakładamy dostęp dożylny i wprowadzamy go w znieczulenie wziewne z rurką intubacyjną, która zabezpiecza drogi oddechowe przed wodą i osadem z czyszczenia. Przez cały czas zwierzę jest podłączone do kardiomonitora – kontrolujemy EKG, ciśnienie, saturację i kapnografię – i aktywnie ogrzewane, co ma znaczenie szczególnie u kotów i małych psów. Stosujemy blokady miejscowe nerwów szczęki i żuchwy, dzięki którym kontrola bólu jest lepsza, a znieczulenie ogólne płytsze [DO POTWIERDZENIA]. Dopiero teraz lekarz może spokojnie obejrzeć całą jamę ustną: język, dno jamy ustnej, podniebienie, gardło i migdałki, a następnie każdy ząb od strony policzka i języka.

Sondowanie to serce oceny. Cienką sondą periodontologiczną z podziałką mierzymy głębokość kieszonki wokół każdego zęba w kilku punktach – pogłębiona kieszonka oznacza, że dziąsło i kość odkleiły się od zęba, czyli toczy się choroba przyzębia. Sprawdzamy ruchomość, odsłonięcie rozwidleń korzeni, cofnięcie dziąsła, złamania z odsłoniętą miazgą, ubytki przy szyjkach u kota oraz zęby, których brakuje lub jest za dużo. Każde spostrzeżenie trafia do karty zębowej. Równolegle wykonujemy RTG wewnątrzustne całego uzębienia i oceniamy zdjęcia jeszcze w trakcie zabiegu, porównując je z tym, co widzimy i mierzymy w pysku. Na tej podstawie lekarz podejmuje decyzję, które zęby nadają się do zachowania, a które trzeba usunąć – u nas jedyną metodą leczenia zęba wymagającego interwencji jest ekstrakcja, nie oferujemy leczenia kanałowego ani koron. Jeśli zakres ekstrakcji odbiega od tego, co ustaliliśmy na konsultacji, dzwonimy do Ciebie w trakcie zabiegu, żeby omówić zmianę planu i kosztorysu, zanim usuniemy kolejne zęby [DO POTWIERDZENIA]. Ocenę zwykle od razu przechodzi w sanację – skaling, czyszczenie poddziąsłowe i polerowanie – a rozrosty i guzki usuwamy i wysyłamy do histopatologii.

Wynik i co dalej

Po zabiegu pacjent budzi się pod naszą opieką i zostaje na obserwacji w szpitalu dziennym, aż będzie stabilny i będzie mógł chodzić; do domu wraca tego samego dnia. Przy odbiorze lekarz omawia z Tobą wynik oceny osobiście: pokazuje kartę zębową i zdjęcia RTG, tłumaczy, które zęby były chore i dlaczego, ile zębów usunięto i jak wygląda pysk po zabiegu. Pełną dokumentację – kartę zębową, opis zabiegu i zdjęcia RTG – przesyłamy Ci e-mailem, a lekarzowi kierującemu wysyłamy ją razem z zaleceniami, jeśli pacjent wraca do niego na dalszą opiekę. Jeśli usunęliśmy nadziąślak lub inny rozrost, na wynik histopatologii czekamy od tygodnia do miesiąca i omawiamy go na wizycie kontrolnej; przy rozpoznaniu nowotworu złośliwego pacjent trafia do naszej onkologii, gdzie prowadzone jest dalsze leczenie guzów jamy ustnej.

Zalecenia domowe zależą od tego, co zrobiliśmy. Po samej ocenie i sanacji bez ekstrakcji pies lub kot może jeść jeszcze tego samego dnia, po ekstrakcjach przez kilka dni podajemy miękkie jedzenie i leki przeciwbólowe, a w części przypadków antybiotyk, na przykład przy ropniu korzenia lub rozległym zakażeniu. Kontrolę wyznaczamy po wygojeniu dziąseł – sprawdzamy rany po ekstrakcjach i omawiamy higienę domową, bo szczotkowanie zębów jest złotym standardem, który realnie opóźnia nawrót kamienia i choroby przyzębia. Ustalamy też, kiedy powtórzyć ocenę: u pacjentów z zaawansowaną chorobą przyzębia, kotów z resorpcją lub FCGS oraz ras małych kolejne badanie w znieczuleniu bywa potrzebne regularnie, bo choroba może zająć następne zęby. Pełna ocena nie jest więc jednorazowym rozpoznaniem, lecz punktem odniesienia, do którego wracamy przy każdej kolejnej kontroli.