Ekstrakcje zębów stałych

Ekstrakcja to chirurgiczne usunięcie zęba wraz z korzeniami. U psa i kota jest podstawową metodą leczenia zęba, który stał się źródłem bólu lub zakażenia – najczęściej z powodu zaawansowanej choroby przyzębia, złamania korony z odsłonięciem miazgy, resorpcji u kota albo ropnia korzenia. Ponieważ w Moonvet nie prowadzimy leczenia kanałowego, protetyki ani implantów, ekstrakcja jest u nas jedyną metodą leczenia zęba wymagającego interwencji. Nie oznacza to pochopnych decyzji: usuwamy tylko te zęby, których stan potwierdza badanie i zdjęcie RTG.

Zabieg przeprowadza na miejscu lek. wet. Amanda Klocek, zawsze w znieczuleniu ogólnym i zawsze z RTG wewnątrzustnym całej jamy ustnej. Zdjęcie przed ekstrakcją pokazuje kształt korzeni i stan kości, a zdjęcie po niej potwierdza, że korzeń został usunięty w całości. Ranę zamykamy płatem dziąsłowym, a pacjent po wybudzeniu wraca do domu tego samego dnia, ze szpitala dziennego. Jeśli ekstrakcji wymaga kilka zębów, a w jamie ustnej jest kamień, łączymy zabieg z sanacją jamy ustnej w jednym znieczuleniu.

Ekstrakcja brzmi dla wielu opiekunów jak ostateczność, w praktyce jednak jest zabiegiem, który przynosi wyraźną ulgę: znika przewlekły ból, o którym zwierzę nie potrafi powiedzieć, a pies czy kot – nawet bez większości zębów – je normalnie.

Kwalifikacja

Do ekstrakcji kwalifikujemy ząb, którego nie da się już utrzymać w zdrowej jamie ustnej. Najczęstszym powodem jest zaawansowana choroba przyzębia – ząb rozchwiany, z głęboką kieszonką i utratą kości wokół korzenia. Drugą dużą grupą są złamania koron z odsłonięciem miazgi, czyli żywej tkanki wewnątrz zęba: taki ząb boli i jest otwartą drogą dla bakterii, które po pewnym czasie tworzą ropień okołowierzchołkowy. U kotów usuwamy zęby objęte resorpcją, czyli procesem, w którym organizm sam rozpuszcza tkanki zęba, oraz zęby policzkowe przy przewlekłym zapaleniu jamy ustnej. Ekstrakcji wymagają też zęby zatrzymane, które nie wyrznęły się i tkwią w kości, bo z czasem może wokół nich powstać torbiel – więcej o tym w karcie nieprawidłowe wyrzynanie zębów. Ponieważ nie prowadzimy leczenia kanałowego ani protetyki, ekstrakcja jest u nas jedyną metodą leczenia zęba, który wymaga interwencji – nie obiecujemy jego uratowania, ale obiecujemy, że decyzję podejmiemy na podstawie badania i zdjęć, a nie na oko.

Ostateczna kwalifikacja odbywa się w trakcie zabiegu. Podczas konsultacji stomatologicznej widzimy tylko korony i dziąsła, a o losie zęba decyduje stan korzeni i kości, który pokazuje dopiero stomatologiczne RTG wewnątrzustne wykonane w znieczuleniu. Dlatego przed zabiegiem umawiamy się na plan, a nie na konkretną liczbę zębów – i uprzedzamy, że po ocenie zdjęć może się okazać, że zębów do usunięcia jest więcej albo mniej. Przygotowanie obejmuje badania krwi w naszym laboratorium z wynikiem w trakcie wizyty, a u starszych pacjentów i ras predysponowanych kwalifikację kardiologiczną z echem serca i pomiarem ciśnienia na miejscu. Pacjent przychodzi na czczo, woda jest dozwolona. Jeśli Twój pies lub kot przyjmuje na stałe leki, powiedz nam o tym wcześniej – ustalimy, które podać rano w dniu zabiegu.

Zabieg

Ekstrakcje wykonujemy wyłącznie w znieczuleniu wziewnym, z pacjentem podłączonym do kardiomonitora i aktywnie ogrzewanym przez cały zabieg, co ma szczególne znaczenie u kotów i małych psów. Kontrolę bólu opieramy na blokadach miejscowych nerwów szczęki i żuchwy, dzięki którym samo znieczulenie ogólne może być płytsze, a pacjent budzi się spokojniej. Zabieg zaczynamy od pełnej oceny stomatologicznej: sondujemy kieszonki przy każdym zębie i wykonujemy zdjęcia RTG całej jamy ustnej, które oceniamy od razu, przy stole. Dopiero wtedy potwierdzamy listę zębów do usunięcia. Jeśli w jamie ustnej jest kamień nazębny, ekstrakcje łączymy w tym samym znieczuleniu z sanacją jamy ustnej, żeby nie narażać pacjenta na drugie znieczulenie.

Technika zależy od zęba. Ekstrakcja prosta dotyczy zębów jednokorzeniowych i mocno rozchwianych: delikatnie rozluźniamy więzadła utrzymujące korzeń w zębodole i wyjmujemy ząb w całości. Ekstrakcja chirurgiczna jest potrzebna przy zębach wielokorzeniowych – u psa to między innymi duże zęby łamacze – oraz przy korzeniach mocno osadzonych w kości. Odchylamy wtedy płat dziąsłowy, usuwamy cienką warstwę kości przykrywającej korzenie, a ząb dzielimy wiertłem na tyle części, ile ma korzeni, i usuwamy każdy korzeń osobno. Taka technika jest mniej urazowa niż siłowe wyciąganie całego zęba, bo nie łamie korzeni i nie uszkadza kości. Po usunięciu wygładzamy ostre brzegi zębodołu i wykonujemy kontrolne RTG, które potwierdza, że w kości nie został żaden fragment korzenia – pozostawiony fragment jest częstą przyczyną przewlekłego bólu i ropni. Zębodół zamykamy przesuniętym płatem dziąsłowym i szyjemy nićmi wchłanialnymi, które nie wymagają zdejmowania. Przy usuwaniu górnych kłów szczególnie dbamy o szczelne zamknięcie, bo cienka kość między zębodołem a jamą nosową sprzyja powstaniu przetoki ustno-nosowej. Po wybudzeniu pacjent zostaje na obserwacji w naszym szpitalu dziennym i tego samego dnia wraca do domu.

Po zabiegu i kontrola

Do domu Twój pies lub kot wychodzi z lekami przeciwbólowymi i dokładną instrukcją. Przez pierwsze dni po zabiegu podajemy wyłącznie miękkie jedzenie – karmę mokrą lub suchą namoczoną do papki – żeby nie obciążać szwów, i zabieramy twarde zabawki, gryzaki oraz kości. Lekki ślinotok, niewielkie podbarwienie śliny krwią i mniejszy apetyt pierwszego dnia są normalne. Niepokojące i wymagające kontaktu z nami są: utrzymujące się krwawienie, silny obrzęk pyska, całkowita odmowa jedzenia, gorączka, wyciek z nosa albo kichanie po usunięciu górnych zębów – to ostatnie może wskazywać na przetokę ustno-nosową, którą trzeba zaopatrzyć wcześnie. Antybiotyk podajemy tylko wtedy, gdy są do tego wskazania, na przykład przy ropniu lub rozległym zakażeniu, a nie rutynowo po każdej ekstrakcji.

Na wizytę kontrolną zapraszamy po zagojeniu dziąsła: sprawdzamy, czy rana zamknęła się prawidłowo i czy pacjent wrócił do normalnego jedzenia. Dokumentację zabiegu razem ze zdjęciami RTG przed i po ekstrakcji przesyłamy Ci e-mailem, a wynik omawiamy osobiście. Jeśli przyczyną utraty zębów była choroba przyzębia, ekstrakcja usuwa źródło bólu i zakażenia, ale nie zatrzymuje choroby przy pozostałych zębach – dlatego na kontroli rozmawiamy o higienie domowej, przede wszystkim o codziennym szczotkowaniu, i ustalamy, kiedy powinno odbyć się kolejne badanie jamy ustnej. Z doświadczenia wiemy, że opiekunowie najbardziej obawiają się, jak zwierzę poradzi sobie bez zębów. Pies i kot nie żują pokarmu tak jak człowiek, tylko go połykają, dlatego nawet po usunięciu wielu zębów, a w skrajnych przypadkach wszystkich, jedzą normalnie, często lepiej niż przed zabiegiem, bo znika przewlekły ból. Wielu opiekunów dopiero po ekstrakcjach zauważa, że ich zwierzę stało się bardziej żywe i chętniej się bawi.