Przejdź do treści

Stomatologia

Choroba

Przewlekłe zapalenie jamy ustnej u kota (FCGS)

FCGS to przewlekłe, bardzo bolesne zapalenie jamy ustnej u kota. Jego podstawą jest nadmierna reakcja układu odpornościowego na płytkę nazębną. Leczymy je ekstrakcjami zębów w znieczuleniu oraz lekami, a testy FeLV/FIV robimy na miejscu.

Kiedy do nas przyjść

Kot ślini się, ma cuchnący oddech, boi się jeść lub chudnie – nie zwlekaj.

Diagnostyka

Badanie jamy ustnej, badania krwi i testy FeLV/FIV na miejscu, RTG zębów w znieczuleniu.

Leczenie

Ekstrakcje zębów policzkowych lub wszystkich zębów plus leczenie farmakologiczne.

Co to jest

Czym jest przewlekłe zapalenie jamy ustnej u kota

Przewlekłe zapalenie jamy ustnej u kota, w skrócie FCGS (ang. feline chronic gingivostomatitis, czyli przewlekłe zapalenie dziąseł i błony śluzowej jamy ustnej), to choroba, w której układ odpornościowy kota reaguje nadmiernie na płytkę nazębną – cienką warstwę bakterii pokrywającą zęby. Zamiast łagodnego stanu zapalnego, jaki płytka wywołuje u każdego zwierzęcia, u kota z FCGS rozwija się rozległe, bolesne zapalenie, które obejmuje nie tylko dziąsła, ale też błonę śluzową policzków i tylną część jamy ustnej. To choroba inna niż zwykłe zapalenie dziąseł czy choroba przyzębia – dotyczy tkanek, które nie stykają się bezpośrednio z kamieniem nazębnym.

Dokładna przyczyna nie jest znana. Wiemy, że zapalenie napędza reakcja odporności na bakterie płytki, a u części kotów rolę odgrywają wirusy: kaliciwirus kotów oraz wirusy białaczki (FeLV) i niedoboru odporności (FIV), które osłabiają odporność i nasilają zapalenie. Choroba dotyczy kotów w każdym wieku, częściej dorosłych, i pojawia się zarówno u kotów rasowych, jak i nierasowych; koty żyjące w większych grupach chorują nieco częściej. FCGS nie jest zaraźliwe, ale wirusy, które mu towarzyszą, mogą przenosić się między kotami.

Najbardziej charakterystycznym objawem jest ból. Kot podchodzi do miski, próbuje jeść i odskakuje, krzyczy przy jedzeniu, upuszcza kęsy, woli mokrą karmę lub w ogóle przestaje jeść i chudnie. Do tego dochodzi obfite ślinienie, często z domieszką krwi, bardzo nieprzyjemny zapach z pyszczka, zaniedbana, matowa sierść, bo mycie się boli, oraz niechęć do zabawy i dotykania głowy. W jamie ustnej widać intensywnie czerwone, obrzęknięte, łatwo krwawiące dziąsła i błonę śluzową, a u wielu kotów – silne zapalenie łuków podniebienno-językowych, czyli fałdów w głębi jamy ustnej po obu stronach gardła.

Bez leczenia FCGS nie ustępuje samo. Ból narasta, kot chudnie, odwadnia się i słabnie, a przewlekłe zapalenie pogarsza stan całego organizmu. Leki przeciwbólowe i przeciwzapalne przynoszą tylko chwilową ulgę, dlatego przy takich objawach warto jak najszybciej umówić konsultację stomatologiczną.

Diagnostyka i leczenie

Jak rozpoznajemy i leczymy przewlekłe zapalenie jamy ustnej u kota

Diagnostyka

Rozpoznanie zaczynamy od badania jamy ustnej w trakcie konsultacji. Obraz FCGS jest dość charakterystyczny: zapalenie wykracza poza linię dziąseł i obejmuje błonę śluzową policzków oraz łuki podniebienno-językowe w głębi jamy ustnej. U kota z bólem obejrzenie pyszczka bywa trudne i nie zmuszamy go do tego na siłę – oceniamy tyle, ile da się bezpiecznie zobaczyć, a pełne badanie odkładamy do znieczulenia. Pytamy Cię o to, jak kot je, od kiedy się ślini, czy chudnie i czy mieszka z innymi kotami, bo to pomaga ocenić nasilenie choroby i planować leczenie.

Na tej samej wizycie pobieramy krew do badań w naszym laboratorium – morfologia i biochemia są gotowe jeszcze w trakcie konsultacji. Sprawdzają one stan ogólny kota, pracę nerek i wątroby przed znieczuleniem i pokazują, jak bardzo przewlekłe zapalenie obciążyło organizm. Wykonujemy również testy w kierunku FeLV i FIV, bo wynik wpływa na rokowanie i na to, jak prowadzimy leczenie; w części przypadków proponujemy też badanie w kierunku kaliciwirusa. U kotów starszych lub z szmerem nad sercem przed znieczuleniem wykonujemy kardiologiczną kwalifikację do zabiegu z echem serca i pomiarem ciśnienia na miejscu.

Kluczowym etapem jest pełna ocena stomatologiczna w znieczuleniu, wykonywana w ramach sanacji jamy ustnej, z RTG wewnątrzustnym całej jamy ustnej. Dopiero wtedy sondujemy kieszonki dziąsłowe, oceniamy ruchomość zębów i widzimy na zdjęciach to, czego nie widać gołym okiem: resorpcję zębów, która bardzo często towarzyszy FCGS, zmiany przy wierzchołkach korzeni oraz pozostawione fragmenty korzeni po wcześniejszych ekstrakcjach. Jeśli w jamie ustnej jest nietypowy, jednostronny rozrost lub owrzodzenie, które nie pasuje do obrazu zapalenia, pobieramy wycinek do histopatologii, żeby wykluczyć raka płaskonabłonkowego. Ocenę w znieczuleniu łączymy z leczeniem, żeby nie narażać kota na dwa osobne znieczulenia.

Leczenie

Podstawą leczenia FCGS są ekstrakcje zębów – to najskuteczniejszy sposób, żeby usunąć powierzchnie, na których gromadzi się płytka nazębna wyzwalająca reakcję zapalną. Wiemy, że dla wielu opiekunów to trudna decyzja, dlatego tłumaczymy ją spokojnie: kot bez zębów je bez bólu, także suchą karmę, i zwykle radzi sobie lepiej niż z zębami, które sprawiały mu ciągły ból. W zależności od obrazu w jamie ustnej usuwamy zęby policzkowe, czyli przedtrzonowe i trzonowe, albo wszystkie zęby, jeśli zapalenie obejmuje również okolicę kłów i siekaczy. Zakres ustalamy z Tobą przed zabiegiem, na podstawie badania i zdjęć RTG. Szczegóły samego zabiegu opisujemy w karcie leczenie przewlekłego zapalenia jamy ustnej u kota.

Zabieg wykonujemy w znieczuleniu wziewnym, z kardiomonitorem i aktywnym ogrzewaniem, które u kotów ma duże znaczenie. Przed ekstrakcjami stosujemy blokady miejscowe nerwów szczęki i żuchwy, żeby ograniczyć ból w trakcie i po zabiegu. Każdy ząb usuwamy w całości, a po ekstrakcjach wykonujemy kontrolne RTG – pozostawiony fragment korzenia u kota z FCGS podtrzymuje zapalenie i jest jedną z częstszych przyczyn braku poprawy. Rany zamykamy płatami dziąsłowymi na szwy wchłanialne, których nie trzeba zdejmować. Pracujemy jako szpital dzienny: kot po wybudzeniu i obserwacji wraca do domu tego samego dnia, z lekami przeciwbólowymi i zaleceniami dotyczącymi karmienia.

Ekstrakcje uzupełniamy leczeniem farmakologicznym, które dobieramy indywidualnie: leki przeciwbólowe i przeciwzapalne w okresie gojenia, a u kotów, u których zapalenie utrzymuje się mimo usunięcia zębów, leki wpływające na odpowiedź immunologiczną. Nie obiecujemy, że każdy kot po ekstrakcjach będzie całkowicie zdrowy – u części pacjentów zapalenie ustępuje w pełni, u części wyraźnie się zmniejsza i wymaga tylko okresowego wsparcia lekami, a u części utrzymuje się i wymaga dłuższego leczenia. Antybiotyki i sterydy stosowane bez ekstrakcji dają zwykle krótkotrwałą poprawę, a przewlekle stosowane sterydy obciążają organizm, dlatego nie traktujemy ich jako samodzielnej metody leczenia.

Rokowania i kontrola

Rokowanie przy FCGS zależy od kilku rzeczy: od tego, jak rozległe jest zapalenie w chwili rozpoznania, czy obejmuje łuki podniebienno-językowe, czy kot jest zakażony FeLV lub FIV, oraz od tego, jak dokładnie udało się usunąć zęby i korzenie. Koty leczone wcześniej, zanim zapalenie utrwali się na wiele miesięcy, zwykle odpowiadają lepiej. Większość kotów po ekstrakcjach je wyraźnie chętniej już w pierwszych dniach po zabiegu, a pełny efekt oceniamy dopiero po wygojeniu, czyli po kilku tygodniach.

Po zabiegu umawiamy wizytę kontrolną, na której sprawdzamy gojenie i to, jak zmienił się stan błony śluzowej. Zdjęcia RTG i opis zabiegu przesyłamy Ci e-mailem, a wyniki omawiamy osobiście. Jeśli zapalenie utrzymuje się mimo prawidłowo wykonanych ekstrakcji, wracamy do diagnostyki: wykonujemy kontrolne RTG, żeby upewnić się, że w kości nie pozostały fragmenty korzeni, i modyfikujemy leczenie farmakologiczne. Część kotów wymaga dalszego, czasem wielomiesięcznego leczenia, a jego plan ustalamy krok po kroku, obserwując odpowiedź konkretnego pacjenta.

Na co dzień warto obserwować kota: powrót ślinienia, cofanie się od miski, nieprzyjemny zapach lub chudnięcie to sygnały, żeby wrócić do nas wcześniej niż na planowaną kontrolę. Kot z FCGS powinien być chroniony przed kontaktem z kotami o nieznanym statusie wirusowym, a jego dieta i waga – regularnie kontrolowane. Jeśli zostawiliśmy część zębów, np. kły, dbamy o nie na kolejnych wizytach kontrolnych, bo także na nich gromadzi się kamień nazębny podtrzymujący zapalenie. Celem leczenia jest kot, który je bez bólu i wraca do normalnego życia – i u większości pacjentów da się ten cel osiągnąć, choć droga do niego bywa różna.

Diagnostyka i leczenie – nasze usługi

Dlaczego Moonvet?

  • Diagnostyka na miejscu – laboratorium, USG i RTG bez odsyłania do innej placówki.
  • Szybkie decyzje kliniczne – wynik i plan leczenia zwykle tego samego dnia.
  • Zespół specjalistów – onkologia, kardiologia, chirurgia i interna pod jednym dachem.
  • Podejście nastawione na komfort pacjenta i wsparcie dla opiekuna na każdym etapie.

Masz pytania?

Często zadawane pytania

Czy zapalenie jamy ustnej u kota jest wyleczalne?

U części kotów po ekstrakcjach zębów zapalenie ustępuje całkowicie, u części wyraźnie się zmniejsza, a u części wymaga dalszego leczenia farmakologicznego. Nie da się tego przewidzieć przed zabiegiem, ale ekstrakcje dają najlepszą szansę na trwałą poprawę.

Czy kot bez zębów może normalnie jeść?

Tak. Koty nie żują pokarmu tak jak my, a po wygojeniu dziąseł większość z nich je bez problemu zarówno mokrą, jak i suchą karmę. Kot, który wcześniej bał się jeść z powodu bólu, po zabiegu zwykle je chętniej niż przed nim.

Czy FCGS u kota można leczyć samymi lekami?

Leki przeciwzapalne i antybiotyki dają zwykle krótkotrwałą poprawę, a zapalenie wraca po ich odstawieniu. Podstawą leczenia są ekstrakcje zębów, a leki stosujemy jako uzupełnienie – przed zabiegiem i po nim.

Czy zapalenie jamy ustnej u kota jest zaraźliwe dla innych kotów?

Samo FCGS nie przenosi się na inne koty. Zaraźliwe mogą być natomiast wirusy, które często towarzyszą chorobie – kaliciwirus, FeLV i FIV – dlatego wykonujemy testy i doradzamy, jak postępować z pozostałymi kotami w domu.

Ile kosztuje leczenie zapalenia jamy ustnej u kota?

Koszt zależy od liczby zębów do usunięcia i od zakresu badań, dlatego kosztorys przygotowujemy po badaniu kota na konsultacji. Skontaktuj się z nami, a podamy orientacyjne widełki.

Nie czekaj – każdy dzień ma znaczenie

Umów konsultację. Pierwsza wizyta z pełną oceną diagnostyczną – Łódź, ul. Przybyszewskiego 178.

Skontaktuj się z nami