Usuwanie zębów mlecznych

Zęby mleczne u psa i kota powinny wypaść same, gdy wyrzynają się zęby stałe – korzeń mleczaka jest wtedy wchłaniany, a korona się chwieje i odpada. Czasem ten proces zawodzi i ząb mleczny pozostaje w dziąśle obok już wyrzniętego zęba stałego. Taki przetrwały ząb mleczny zajmuje miejsce i spycha ząb stały w nieprawidłową pozycję, a w ciasnej szczelinie między dwoma zębami gromadzi się płytka, co wcześnie prowadzi do zapalenia dziąseł. Najczęściej dotyczy to kłów u psów małych ras.

Usuwanie zębów mlecznych to zabieg planowy, który wykonujemy w znieczuleniu wziewnym, zawsze ze zdjęciem RTG wewnątrzustnym. Korzeń zęba mlecznego jest zaskakująco długi i cienki, łatwo go złamać, a zawiązek zęba stałego leży tuż obok – zdjęcie pokazuje nam, jak prowadzić narzędzie, a kontrolne RTG po zabiegu potwierdza, że korzeń usunięto w całości. Bardzo często łączymy zabieg z kastracją lub sterylizacją, żeby młody pacjent przeszedł tylko jedno znieczulenie.

Zabieg prowadzi lek. wet. Amanda Klocek, a pacjent po wybudzeniu wraca do domu tego samego dnia ze szpitala dziennego. Im wcześniej usuniemy przetrwały ząb, tym większa szansa, że ząb stały sam ustawi się prawidłowo.

Kwalifikacja

Do usunięcia kwalifikujemy ząb mleczny, który nie wypadł, mimo że obok wyrznął się już jego następca – jest to przetrwały ząb mleczny. Zasada jest prosta: w jednym miejscu nie powinny stać dwa zęby tego samego rodzaju. Jeśli ząb stały jest już widoczny nad dziąsłem, a mleczny nadal tkwi obok, nie ma sensu czekać, aż wypadnie sam, bo w tym czasie ząb stały jest spychany w złą pozycję i może się to utrwalić. Najczęściej dotyczy to kłów, rzadziej siekaczy i zębów przedtrzonowych. Osobną grupą są zęby mleczne, które utrzymują się długo bez obecności zęba stałego – wtedy najpierw sprawdzamy na zdjęciu RTG, czy ząb stały w ogóle istnieje w kości, czy nie jest zatrzymany, i decydujemy o dalszym postępowaniu. Więcej o takich sytuacjach piszemy w karcie nieprawidłowe wyrzynanie zębów.

Problem dotyczy przede wszystkim psów małych ras i psów o skróconej kufie, ale zdarza się też u większych psów i u kotów. Pierwsze podejrzenie stawia zwykle opiekun albo lekarz przy szczepieniu, gdy widzi w pysku „podwójne” kły. Potwierdzamy je w trakcie konsultacji stomatologicznej i od razu planujemy zabieg. Bardzo często łączymy go z kastracją lub sterylizacją, bo szczeniak czy kociak i tak jest wtedy w znieczuleniu, a wiek obu zabiegów zwykle się pokrywa – warto nam o tym powiedzieć przy umawianiu terminu. Przed znieczuleniem wykonujemy badania krwi w naszym laboratorium, z wynikiem w trakcie wizyty. Pacjent przychodzi na czczo, woda jest dozwolona. U tak młodych zwierząt zwracamy szczególną uwagę na to, żeby okres głodzenia nie był dłuższy, niż to konieczne.

Zabieg

Ząb mleczny wygląda niepozornie, ale jego korzeń jest długi, cienki i często dłuższy niż korona. Dlatego to zabieg, którego nie da się zrobić „przy okazji” bez znieczulenia – siłowe chwycenie i wyłamanie zęba mlecznego kończy się złamaniem korzenia, a pozostawiony w kości fragment może wywołać zapalenie albo dalej blokować ząb stały. Zabieg wykonujemy w znieczuleniu wziewnym, z monitorowaniem pracy serca i oddechu oraz z aktywnym ogrzewaniem, co u szczeniąt i kociąt ma duże znaczenie, bo szybko tracą ciepło. Ból kontrolujemy blokadą miejscową nerwu w okolicy usuwanego zęba.

Zaczynamy od RTG wewnątrzustnego, które pokazuje przebieg korzenia mlecznego oraz położenie zawiązka lub korony zęba stałego, który leży tuż obok. To ważne, bo delikatne, dopiero rozwijające się korzenie zęba stałego łatwo uszkodzić narzędziem. Sam ząb usuwamy techniką zamkniętą: cienkim narzędziem rozluźniamy więzadła wokół korzenia, pracując wyłącznie po stronie odwróconej od zęba stałego, i wyjmujemy ząb w całości. Przy korzeniach mocno osadzonych albo już częściowo wchłoniętych wykonujemy niewielkie nacięcie dziąsła, żeby mieć lepszy wgląd. Po ekstrakcji robimy kontrolne zdjęcie, które potwierdza, że cały korzeń został usunięty, a jeśli fragment się złamał – od razu go wydobywamy, zamiast liczyć na to, że „się wchłonie”. Zębodół zamykamy szwem wchłanialnym lub, przy niewielkim zębie, pozostawiamy do samoistnego zagojenia. Przy okazji oceniamy cały zgryz i pozostałe zęby, bo u młodych psów małych ras zdarza się kilka przetrwałych zębów jednocześnie. Po wybudzeniu pacjent zostaje u nas na obserwacji w szpitalu dziennym i tego samego dnia wraca do domu.

Po zabiegu i kontrola

Szczenięta i kocięta dochodzą do siebie szybko. Do domu wychodzą z lekami przeciwbólowymi, a przez kilka dni podajemy jedzenie miękkie i zabieramy twarde gryzaki oraz zabawki do szarpania, żeby nie urazić gojącego się dziąsła. Niewielki ślinotok i mniejszy apetyt pierwszego wieczoru są normalne; niepokoić powinno utrzymujące się krwawienie, silny obrzęk pyska lub całkowita odmowa jedzenia – wtedy prosimy o kontakt. Dokumentację zabiegu razem ze zdjęciami RTG przesyłamy e-mailem.

Na wizycie kontrolnej sprawdzamy gojenie i – co najważniejsze – obserwujemy, jak ustawia się ząb stały. Jeśli mleczny został usunięty wcześnie, ząb stały ma zwykle jeszcze miejsce i czas, żeby przesunąć się na prawidłową pozycję. Jeśli zabieg wykonano późno i zgryz już się utrwalił, kieł może pozostać ustawiony nieprawidłowo; wtedy oceniamy, czy nie uraża podniebienia lub przeciwległego dziąsła, i omawiamy dalsze postępowanie w ramach kart nieprawidłowe wyrzynanie zębów oraz ekstrakcje zębów stałych. Przetrwałe zęby mleczne przez swoje ciasne ustawienie sprzyjają gromadzeniu płytki i wczesnemu zapaleniu dziąseł, dlatego kontrola to też dobry moment, żeby nauczyć młodego psa lub kota szczotkowania zębów – w tym wieku przyzwyczajenie buduje się najłatwiej. Kolejne badanie jamy ustnej planujemy zwykle przy rutynowej wizycie, na przykład przy szczepieniu.