Krwotok do jamy brzusznej u psa i kota

Krwotok do jamy brzusznej to nagłe krwawienie z narządu wewnętrznego do wolnej jamy otrzewnej. Najczęstszą przyczyną u starszych psów jest pękniecie guza śledziony lub wątroby, zwłaszcza naczyniakomięsaka (hemangiosarcoma) – nowotworu, który tworzy silnie unaczynione, kruche masy, skłonne do samoistnego pęknięcia nawet bez wyraźnego urazu. Inną częstą przyczyną jest uraz – wypadek komunikacyjny, upadek z wysokości lub silne uderzenie – który uszkadza śledzionę, wątrobę lub inny narząd jamy brzusznej.

Krew, która wylewa się do jamy otrzewnej, nie krąży już w naczyniach, więc organizm traci efektywną objętość krwi krążącej, nawet jeśli żadna krew nie wydostaje się na zewnątrz ciała. To prowadzi do szybko postępującego osłabienia krążenia, mimo że z zewnątrz nie widać żadnej rany.

Objawy to nagłe osłabienie, apatia, bladość dziąseł, szybki, słaby puls, czasem omdlenie lub zapadanie się, oraz – w miarę narastania krwawienia – powiększenie obwodu brzucha, który staje się wyczuwalnie wypełniony płynem. Objawy mogą narastać gwałtownie, w ciągu minut do godzin, zwłaszcza przy masywnym krwawieniu.

Nieleczony, masywny krwotok do jamy brzusznej prowadzi do wstrząsu hipowolemicznego i zgonu. Nawet krwawienie, które na chwilę ustaje samoistnie (bo spadek ciśnienia krwi częściowo je tamuje), może się odnowić w każdej chwili, dlatego ten stan zawsze wymaga pilnej oceny, nawet jeśli pacjent chwilowo wygląda stabilnie.

Co robimy od razu

Przy podejrzeniu krwotoku do jamy brzusznej najpierw oceniamy stabilność krążenia – kolor dziąseł, tętno, ciśnienie krwi – i zaczynamy stabilizację płynami dożylnymi, jeszcze przed pełną diagnostyką, jeśli pacjent jest w stanie wstrząsu. Badanie USG jamy brzusznej wykonujemy jak najszybciej – pozwala potwierdzić obecność wolnego płynu (krwi) w jamie brzusznej i czasem wskazać jego źródło, na przykład guz śledziony.

Badania krwi pomagają ocenić, jak dużo krwi pacjent utracił i czy krzepnięcie funkcjonuje prawidłowo – to ważne, zwłaszcza jeśli rozważamy operację.

Leczenie

Leczenie zależy od przyczyny i stabilności pacjenta. Przy aktywnym, masywnym krwawieniu z narządu takiego jak śledziona, operacja – usunięcie źródła krwawienia, na przykład splenektomia przy pękniętym guzie śledziony – jest zwykle jedynym sposobem, żeby je zatrzymać. U części pacjentów, u których krwawienie ustąpiło samoistnie i stan jest stabilny, czasem możliwa jest krótka obserwacja przed decyzją o operacji, ale ryzyko nawrotu krwawienia zawsze trzeba brać pod uwagę.

Usunięty narząd lub zmiana trafia do badania histopatologicznego, które ustala przyczynę krwawienia i – jeśli to nowotwór – jego charakter, co decyduje o dalszym leczeniu, w tym możliwej chemioterapii.

Rokowania

Rokowania zależą przede wszystkim od przyczyny krwotoku. Krwawienie po urazie, gdy źródło zostanie skutecznie zaopatrzone, zwykle ma dobre rokowanie. Krwawienie spowodowane nowotworem złośliwym, takim jak naczyniakomięsak, ma rokowanie zależne od tego, czy doszło już do przerzutów – to oceniamy w stagingu po operacji.

Niezależnie od przyczyny, każdy epizod krwotoku do jamy brzusznej jest stanem nagłym i wymaga szybkiej reakcji – objawy takie jak nagłe osłabienie, bladość dziąseł czy zapadanie się nie są czymś, co można bezpiecznie obserwować w domu, nawet jeśli po chwili ustępują.