Skręt żołądka u psa

Skręt żołądka, określany też skrótem GDV (z angielskiego gastric dilatation-volvulus), to stan, w którym żołądek najpierw wypełnia się gazem (wzdęcie), a następnie obraca się wokół własnej osi (skręt). Skręcenie zamyka obie strony żołądka, odcinając możliwość odbarczenia gazu drogą naturalną, a jednocześnie upośledza krążenie krwi – nie tylko w samym żołądku i śledzionie, ale w całej jamie brzusznej, bo skręcony żołądek uciska duże naczynia.

Najbardziej narażone są duże, głębokoklatkowe rasy psów – dog niemiecki, bokser, owczarek niemiecki, seter, dog, rottweiler i inne podobne – zwłaszcza starsze osobniki. Czynnikami, które mogą zwiększać ryzyko, są między innymi jeden duży posiłek dziennie, szybkie jedzenie, intensywny ruch bezpośrednio po posiłku oraz predyspozycja rodzinna.

Pierwsze objawy to nagłe, szybko narastające wzdęcie brzucha, niepokój, próby wymiotowania, które nie przynoszą efektu (suche odruchy wymiotne), nadmierne ślinienie się i trudności w oddychaniu. Objawy postępują bardzo szybko – w ciągu godziny lub dwóch od ich wystąpienia pacjent może przejść w stan zagrożenia życia.

Skręt żołądka bez natychmiastowej operacji prowadzi do zgonu w ciągu kilku godzin – wskutek szoku, zaburzeń rytmu serca i niewydolności wielonarządowej spowodowanej upośledzonym krążeniem. To jedna z najbardziej nagłych sytuacji w chirurgii psów i wymaga natychmiastowego działania.

Co robimy od razu

Przy podejrzeniu skrętu żołądka liczy się czas – jeszcze przed pełną diagnostyką zaczynamy stabilizację pacjenta: podajemy płyny dożylne w dużej objętości, bo krążenie w całym organizmie jest upośledzone, i staramy się odbarczyć żołądek z gazu, co zmniejsza nacisk na przeponę i duże naczynia. Rozpoznanie potwierdzamy zdjęciem RTG jamy brzusznej, które pokazuje charakterystyczne ułożenie skręconego żołądka.

Ten etap trwa krótko – u psa z typowymi objawami i podejrzeniem GDV nie czekamy z działaniem na pełny obraz diagnostyczny, bo zwłoka bezpośrednio zwiększa ryzyko zgonu.

Leczenie

Jedynym leczeniem jest natychmiastowa operacja – odkręcenie żołądka do prawidłowej pozycji, ocena, czy jego ściana lub śledziona nie obumarły wskutek niedokrwienia, i trwałe przymocowanie żołądka do ściany jamy brzusznej (gastropeksja), które zapobiega nawrotowi skrętu w przyszłości. Jeśli fragment żołądka jest nieodwracalnie uszkodzony, usuwamy go; jeśli śledziona jest martwicza, usuwamy też ją.

U psów ras predysponowanych do GDV, które przeszły już jeden epizod lub mają bliskich krewnych z tą chorobą, rozważamy profilaktyczną gastropeksję jeszcze zanim dojdzie do pierwszego skrętu – zapobiega to najpoważniejszemu powikłaniu tej choroby.

Rokowania

Rokowanie zależy przede wszystkim od czasu, jaki upłynął od wystąpienia objawów do operacji, oraz od tego, czy doszło do obumarcia ściany żołądka lub śledziony. Psy operowane szybko, bez martwicy tkanek, mają dobre rokowanie i wracają do normalnego życia. Zwłoka w leczeniu i rozległe uszkodzenia znacząco pogarszają szanse.

Po gastropeksji ryzyko ponownego skrętu żołądka jest bardzo małe, choć żołądek może się wciąż wzdąć gazem bez skrętu. Objawy, które wymagają natychmiastowego kontaktu, to nagłe wzdęcie brzucha, niepokój i nieefektywne próby wymiotowania – u psa z grupy ryzyka nie warto na nie czekać ani chwili dłużej, niż to konieczne.