Przepukliny u psa i kota

Przepuklina to przemieszczenie narządów jamy brzusznej (lub, przy przepuklinie przeponowej, do klatki piersiowej) przez nieprawidłowy otwór w mięśniach lub powięzi, który w zdrowym ciele powinien być zamknięty. U psów i kotów najczęściej spotykamy cztery typy przepuklin, różniące się przyczyną i umiejscowieniem.

Przepuklina pępkowa to wada wrodzona, widoczna już u szczeniąt i kociąt jako miękkie uwypuklenie w okolicy pępka – powstaje, gdy otwór w powłokach brzucha, przez który u płodu przechodziła pępowina, nie zamknął się prawidłowo po urodzeniu. Przepuklina pachwinowa, również często wrodzona, to przemieszczenie narządów przez kanał pachwinowy. Przepuklina kroczowa rozwija się zwykle u starszych, niekastrowanych psów, gdy mięśnie dna miednicy słabną pod wpływem zmian hormonalnych i pozwalają narządom jamy brzusznej przemieszczać się w stronę odbytu. Przepuklina przeponowa najczęściej jest skutkiem urazu, który rozrywa przeponę i pozwala narządom jamy brzusznej przemieścić się do klatki piersiowej.

Objawy zależą od typu i wielkości przepukliny: od niewielkiego, niebolesnego uwypuklenia pod skórą, które opiekun zauważa przypadkiem, do silnego bólu, obrzęku i wymiotów przy uwięźnięciu narządu, a przy przepuklinie przeponowej – trudności w oddychaniu, bo narządy jamy brzusznej uciskają płuca.

Największym zagrożeniem związanym z przepukliną jest uwięźnięcie – sytuacja, w której przemieszczony narząd zostaje uciśnięty w otworze przepuklinowym, co odcina jego ukrwienie. To stan nagły, wymagający natychmiastowej operacji, niezależnie od typu przepukliny.

Diagnostyka

Większość przepuklin wykrywamy już w badaniu palpacyjnym – jako miękkie lub, przy uwięźnięciu, bolesne i napięte uwypuklenie w charakterystycznym miejscu. Potwierdzamy je badaniem USG, które pokazuje, jakie narządy znajdują się w worku przepuklinowym i czy nie są uwięźnięte, a przy przepuklinie przeponowej – zdjęciem RTG klatki piersiowej, które pokazuje obecność narządów jamy brzusznej w klatce piersiowej i stan płuc.

Przy podejrzeniu uwięźnięcia (ból, obrzęk, wymioty) diagnostyka przebiega szybciej, bo decyzja o operacji zapada natychmiast po potwierdzeniu rozpoznania.

Leczenie

Leczeniem każdej przepukliny, która nie zamyka się samoistnie (co u małych przepuklin pępkowych czasem się zdarza w pierwszych miesiącach życia), jest operacja – odprowadzenie przemieszczonych narządów do ich prawidłowej pozycji i zamknięcie otworu przepuklinowego szwami. Niewielkie przepukliny pępkowe lub pachwinowe u młodych zwierząt często operujemy jednoczasowo z planową sterylizacją.

Przepuklina z objawami uwięźnięcia jest stanem nagłym i operujemy ją bez zwłoki, niezależnie od wieku pacjenta i typu przepukliny. Przy przepuklinie kroczowej dodatkowo wzmacniamy strukturę mięśni dna miednicy, żeby zmniejszyć ryzyko nawrotu.

Rokowania

Rokowania po planowej operacji przepukliny, bez uwięźnięcia narządów, są bardzo dobre – większość pacjentów wraca do pełnej aktywności w ciągu dwóch do trzech tygodni. Rokowanie pogarsza się, gdy doszło do uwięźnięcia i uszkodzenia ukrwienia narządu, zwłaszcza przy przepuklinie przeponowej, gdzie dodatkowo liczy się stan płuc po ich rozprężeniu.

Prawidłowo zamknięta przepuklina rzadko wraca, choć przy dużych otworach przepuklinowych i osłabionych tkankach ryzyko nawrotu jest trochę większe. Objawy wymagające natychmiastowego kontaktu to narastający ból, obrzęk, wymioty lub – przy przepuklinie przeponowej – trudności w oddychaniu.