Nowotwory stanowią istotny problem zdrowotny u psów, zwłaszcza w starszym wieku. Rozwój wiedzy weterynaryjnej w ostatnich latach pozwolił jednak lepiej zrozumieć mechanizmy leżące u podstaw tych chorób, w tym wpływ czynników genetycznych. Poszczególne rasy psów mogą wykazywać swoiste predyspozycje do określonych typów nowotworów.
Różnice w podatności na choroby nowotworowe pomiędzy poszczególnymi rasami psów mają związek z wieloma czynnikami, wśród których kluczową rolę odgrywa genetyka i sposób hodowli. Intensywna selekcja pod kątem cech fizycznych i użytkowych, charakterystyczna dla hodowli rasowych, nie zawsze uwzględniała długofalowe konsekwencje zdrowotne. Ograniczona pula genetyczna, częste kojarzenia spokrewnionych osobników (inbred) czy koncentrowanie się na utrzymywaniu „idealnego” wzorca rasy mogą prowadzić do utrwalenia niekorzystnych mutacji w populacji. Poniżej przedstawiono główne czynniki sprzyjające występowaniu nowotworów u konkretnych ras psów.
Wąska pula genetyczna sprawia, że jeśli w danej rasie pojawi się mutacja zwiększająca prawdopodobieństwo powstawania guzów, ma ona większą szansę utrwalić się w kolejnych pokoleniach. To z kolei przekłada się na wysokie ryzyko wystąpienia tego samego nowotworu u następnych osobników pochodzących z tych samych linii hodowlanych.
Selekcja hodowlana prowadzona głównie w kierunku pożądanych cech zewnętrznych (np. rozmiaru, kształtu głowy, charakterystycznej szaty) nie zawsze uwzględnia stan zdrowotny i skłonności do chorób. W efekcie zdarza się, że w hodowli pozostają psy obciążone wadliwymi genami. Czasem są to mutacje poligenowe (wielo genowe), kumulujące się i zwiększające ryzyko różnych chorób, w tym nowotworów.
Niektóre rasy mają specyficzne warianty genów odpowiedzialnych za funkcjonowanie układu odpornościowego, co może wpływać na zdolność organizmu do rozpoznawania i niszczenia komórek nowotworowych na wczesnym etapie. Jeśli układ immunologiczny jest osłabiony lub działa nieprawidłowo, powstałe w organizmie komórki nowotworowe mogą szybciej namnażać się i tworzyć guzy.
Czynniki środowiskowe, takie jak dieta, ekspozycja na substancje toksyczne czy promieniowanie UV, także odgrywają pewną rolę w powstawaniu nowotworów. Jednak u psów rasowych częściej mówi się o dziedzicznym podłożu choroby, co nie wyklucza jednoczesnego wpływu warunków otoczenia. Część nowotworów to efekt współdziałania predyspozycji genetycznych i środowiskowych.
Poniżej przedstawiono charakterystykę wybranych ras w kontekście najczęściej diagnozowanych u nich nowotworów, przebiegu choroby oraz rokowań.
Golden Retriever – silne predyspozycje do chłoniaków i naczyniakomięsaków krwionośnych
Golden Retriever jest jedną z ras najbardziej podatnych na rozwój chorób nowotworowych. Szacuje się, że u około połowy osobników w ciągu życia rozwinie się nowotwór. Najczęściej spotykane:
Chłoniak (lymphoma) – stanowi jeden z najpowszechniejszych nowotworów układu chłonnego. Wczesnym i często zauważalnym objawem bywa powiększenie węzłów chłonnych. Rokowanie zależy od momentu wykrycia i wdrożenia chemioterapii. Leczenie może znacząco wydłużyć życie psa, nieraz nawet o kilkanaście miesięcy czy lat.
Naczyniakomięsak krwionośny (hemangiosarcoma) – to z kolei bardzo agresywny nowotwór wywodzący się z komórek śródbłonka naczyń krwionośnych. Najczęstszą lokalizacją jest śledziona, ale guz może rozwinąć się także w wątrobie czy w sercu. Niestety, z uwagi na szybkie rozsiewanie się w organizmie i trudności w wykrywaniu we wczesnym stadium, rokowania pozostają ostrożne.
Rottweiler – wysoka zachorowalność na kostniakomięsaki
Rottweilery są często narażone na kostniakomięsaki (osteosarcoma). Nowotwór ten atakuje przede wszystkim kości długie (np. udową, ramienną) w okolicach przynasad, a jego charakter jest bardzo złośliwy. Podstawowym leczeniem bywa amputacja kończyny dotkniętej zmianą lub resekcja fragmentu kości z ewentualną rekonstrukcją, wspomagane chemioterapią. Wczesne wykrycie znacząco wydłuża czas przeżycia, jednak nawroty i przerzuty (zwłaszcza do płuc) pozostają częste.
Bernenski pies pasterski – zagrożenie histiocytozą i innymi nowotworami układu krwiotwórczego
Bernese Mountain Dog ma skłonność do rozwoju chorób nowotworowych układu krwiotwórczego, w tym szczególnie histiocytozy złośliwej (malignant histiocytosis). Jest to choroba charakteryzująca się niekontrolowanym rozrostem komórek układu siateczkowo-śródbłonkowego, co skutkuje uszkodzeniem różnych narządów, m.in. śledziony, wątroby czy płuc. Niestety rokowania są zazwyczaj niepomyślne, gdyż objawy długo pozostają niespecyficzne, a diagnoza bywa stawiana w późnym stadium choroby.
Wśród bernenskich psów pasterskich występują także inne nowotwory, takie jak chłoniak czy guzy tkanki kostnej, jednak to właśnie histiocytozy pozostają charakterystyczną i szczególnie trudną w leczeniu chorobą nowotworową tej rasy.
Bokser – guzy komórek tucznych i nowotwory mózgu
Boksery są predysponowane do występowania guzów komórek tucznych (mast cell tumor) – nowotworów skóry i tkanki podskórnej. Mogą one przyjmować łagodną postać wolno rosnących zmian lub wysoce złośliwe formy z przerzutami do węzłów chłonnych, śledziony czy wątroby. Leczenie zależy od stopnia zaawansowania i obejmuje interwencję chirurgiczną oraz, w razie potrzeby, chemioterapię i radioterapię.
Boksery są również bardziej narażone na nowotwory mózgu, w tym glejaki i oponiaki. Objawiają się one zaburzeniami neurologicznymi: napadami drgawkowymi, zmianami zachowania lub problemami z koordynacją ruchową. Rokowanie bywa mocno uzależnione od lokalizacji guza, tempa jego wzrostu oraz możliwości leczenia chirurgicznego bądź radioterapii.
Owczarek niemiecki – naczyniakomięsaki krwionośne i chłoniaki
Owczarek niemiecki, podobnie jak Golden Retriever, jest szczególnie narażony na hemangiosarcoma (głównie w śledzionie). Często pierwszym sygnałem choroby bywa nagłe osłabienie spowodowane pęknięciem guza i krwotokiem wewnętrznym. Szybka reakcja i usunięcie zmienionej śledziony mogą uratować życie psa, ale całkowite wyleczenie jest utrudnione z racji silnej tendencji do przerzutów.
U owczarków niemieckich pojawiają się też chłoniaki, najczęściej w postaci rozsianej, obejmującej wiele węzłów chłonnych. Przy wczesnym rozpoznaniu i wdrożeniu leczenia (chemioterapia) da się uzyskać wielomiesięczne remisje, choć przerzuty lub powroty choroby pozostają prawdopodobne.
Staffordshire Bull Terrier i American Staffordshire Terrier – guzy komórek tucznych i guzy listwy mlecznej
Rasy z grupy terrierów typu bull są narażone na mast cell tumor, czyli guzy komórek tucznych, podobnie jak boksery. Przedstawiciele tych ras mogą również częściej zapadać na nowotwory listwy mlecznej, szczególnie niewysterylizowane suki. Regularna kontrola gruczołów mlecznych oraz wczesna diagnostyka ewentualnych zmian guzkowych są kluczowe w walce z tym schorzeniem. W przypadku wykrycia guza wykonywane jest leczenie chirurgiczne (mastektomia całkowita bądź częściowa), wspierane chemioterapią lub hormonoterapią – zależnie od wyniku badania histopatologicznego.
Podsumowanie
Specyfika nowotworów u psów różnych ras wynika w znacznej mierze z uwarunkowań genetycznych, które w połączeniu z czynnikami środowiskowymi mogą zwiększać ryzyko zachorowania. Choć żadna rasa nie jest całkowicie wolna od możliwości rozwoju zmian nowotworowych, istnieją grupy psów szczególnie zagrożone określonymi rodzajami guzów. Świadoma opieka, profilaktyka i systematyczne badania kontrolne to najskuteczniejsze metody wczesnego rozpoznawania i leczenia nowotworów. Dzięki temu wiele psów, nawet przy rozpoznaniu nowotworu, może żyć dłużej i w lepszym komforcie.
Wczesne rozpoznanie i profilaktyka to kluczowe aspekty, na które zwracamy szczególną uwagę w Moonvet, nowoczesnej przychodni weterynaryjnej w Łodzi. Regularne wizyty kontrolne u weterynarza pozwalają na szybkie wykrycie nawet subtelnych zmian w stanie zdrowia psów i kotów. Wczesna diagnoza znacząco zwiększa szanse na skuteczne leczenie, zwłaszcza w przypadku chorób przewlekłych, onkologicznych czy schorzeń związanych z wiekiem.
Profilaktyka, w tym szczepienia, odrobaczanie czy badania kontrolne, to fundament zdrowego życia naszych czworonożnych pacjentów. Dzięki kompleksowym usługom medycznym, takim jak badania biochemiczne, diagnostyka obrazowa (nowoczesne USG) czy cytologia, oferujemy właścicielom zwierząt w Łodzi możliwość zadbania o zdrowie ich pupili na najwyższym poziomie.
Jeśli chcesz skonsultować stan zdrowia swojego pupila lub umówić się na wizytę profilaktyczną, skontaktuj się z nami! Moonvet – weterynarz w Łodzi, któremu możesz zaufać.
Więcej informacji na naszej stronie: https://moonvet.pl/terminarz.
