Onkologia
Choroba
Mięsak poiniekcyjny u kota (FISS)
Mięsak poiniekcyjny to złośliwy guz, który rozwija się u kota w miejscu dawnego zastrzyku. Rośnie powoli, ale nacieka głęboko. Guzek po szczepieniu, który nie znika lub rośnie, wymaga sprawdzenia, nie obserwacji.
Kiedy do nas przyjść
Diagnostyka
Leczenie
Co to jest
Mięsak poiniekcyjny u kota
Mięsak poiniekcyjny (feline injection-site sarcoma, FISS) to złośliwy nowotwór tkanek miękkich, który rozwija się u kota w miejscu wcześniejszego wstrzyknięcia – najczęściej między łopatkami, na boku klatki piersiowej, w okolicy lędźwiowej lub na udzie, czyli tam, gdzie podaje się szczepionki i inne leki. Należy do grupy mięsaków tkanek miękkich, ale zachowuje się agresywniej niż większość z nich: nacieka głęboko wzdłuż powięzi i mięśni, sięga znacznie dalej, niż wskazuje wyczuwalny guzek, i ma dużą skłonność do nawrotów po usunięciu.
Przyczyna nie jest do końca poznana. Najbardziej prawdopodobne jest, że u części kotów przewlekły stan zapalny w miejscu wstrzyknięcia – reakcja na szczepionkę, jej dodatki lub inny lek podany podskórnie – z czasem prowadzi do nowotworowej przemiany komórek tkanki łącznej. Dotyczy to niewielkiej części szczepionych kotów i nie jest powodem, żeby rezygnować ze szczepień – ryzyko chorób zakaźnych jest znacznie większe. Guz może pojawić się po miesiącach, a nawet latach od zastrzyku. Chorują koty w każdym wieku, bez wyraźnych predyspozycji rasowych; znaczenie ma raczej indywidualna skłonność organizmu do nadmiernej reakcji zapalnej.
Pierwszym objawem jest guzek pod skórą w miejscu, w którym kot dostawał zastrzyki. Początkowo bywa niewielki, twardy, niebolesny i przesuwalny, dlatego łatwo go przeoczyć lub uznać za zwykły odczyn poszczepienny. Odczyn po szczepieniu jest normalny, ale powinien zniknąć w ciągu kilku tygodni. Guz natomiast utrzymuje się, powoli rośnie, twardnieje i z czasem zrasta się z głębszymi tkankami. Duże zmiany mogą owrzodzić, a kot może odczuwać ból przy dotyku lub mniej chętnie skakać. Objawy ogólne – brak apetytu, chudnięcie, duszność – pojawiają się późno, zwykle przy zaawansowanej chorobie lub przerzutach do płuc.
Bez leczenia guz rośnie, nacieka mięśnie, kręgosłup lub ścianę klatki piersiowej i staje się nieoperacyjny. Dlatego obowiązuje prosta zasada: guzek w miejscu szczepienia, który utrzymuje się dłużej niż trzy miesiące, jest większy niż dwa centymetry albo nadal rośnie po miesiącu od zastrzyku – wymaga sprawdzenia, a nie obserwacji.
Jak leczymy
Usługi
- Badanie histopatologiczne guza
- Biopsja aspiracyjna cienkoigłowa guza (BAC/FNA)
- Biopsja cienkoigłowa guza bez aspiracji (FNB)
- Biopsja gruboigłowa guza
- Chemioterapia metronomiczna
- Chemioterapia psa i kota – protokoły
- Chirurgia onkologiczna psa i kota
- Cytologia guza i węzłów chłonnych wykonywana na miejscu
- Diagnostyka nowotworów u psa i kota
- Elektrochemioterapia (ECT)
- Konsultacja onkologiczna psa i kota
- Leczenie nowotworu z niepełnym marginesem chirurgicznym
- Leczenie paliatywne psa i kota z nowotworem
- Operacja guza gruczołu mlekowego
- RTG klatki piersiowej w kierunku przerzutów
- Splenektomia – operacja usunięcia śledziony
- Staging onkologiczny – ocena zaawansowania nowotworu
- USG jamy brzusznej u pacjenta onkologicznego
- Usuwanie guzów skóry i tkanki podskórnej
Diagnostyka i leczenie
Jak rozpoznajemy i leczymy mięsaka poiniekcyjnego u kota
Diagnostyka i staging
Zaczynamy od konsultacji onkologicznej, na której dokładnie badamy guzek – jego wielkość, twardość, ruchomość względem skóry i głębszych tkanek – i pytamy o historię szczepień i zastrzyków w tym miejscu. Pierwszym badaniem jest zwykle cytologia z nakłucia cienką igłą, oceniana na miejscu przez lek. wet. Monikę Morawską w trakcie wizyty. Cytologia pozwala odróżnić odczyn zapalny od nowotworu i wykluczyć inne zmiany, na przykład ropień czy chłoniaka. Przy mięsakach bywa jednak niediagnostyczna, bo komórki tego typu guzów słabo złuszczają się do igły, dlatego gdy obraz nie jest jednoznaczny, wykonujemy biopsję gruboigłową lub pobieramy wycinek i wysyłamy go do histopatologów, z którymi stale współpracujemy. Biopsję planujemy tak, żeby jej kanał został potem usunięty razem z guzem – to ważne, bo mięsaki poiniekcyjne potrafią odrastać z każdej pozostawionej komórki. Wszystkie biopsje wykonujemy na miejscu.
Rozpoznanie to dopiero początek, bo przy tym nowotworze najważniejsze jest zaplanowanie operacji na podstawie rzeczywistego zasięgu guza, który jest zawsze większy, niż wynika z badania palpacyjnego. Dlatego przed zabiegiem wykonujemy staging, czyli ocenę zaawansowania choroby: cyfrowe RTG klatki piersiowej w kierunku przerzutów do płuc z opisem w teleradiologii help4vet.pl, USG guza i okolicznych tkanek, które pokazuje, jak głęboko sięga naciek i czy dochodzi do kręgosłupa lub ściany klatki piersiowej, oraz cytologię okolicznych węzłów chłonnych. W naszym laboratorium wykonujemy morfologię i biochemię – morfologia dobrze radzi sobie z trudnymi kocimi próbkami, a biochemia ocenia nerki i wątrobę przed znieczuleniem. Przy dużych guzach lub zmianach położonych blisko kręgosłupa kierujemy na tomografię komputerową do ośrodka, który ją wykonuje, bo tylko ona pokazuje pełny zasięg nacieku i pozwala zaplanować margines.
Po operacji cały usunięty guz z marginesami trafia na badanie histopatologiczne, które potwierdza rozpoznanie, określa stopień złośliwości i – co najważniejsze – ocenia, czy w linii cięcia nie ma komórek nowotworowych. Od tego wyniku zależy, czy leczenie jest zakończone, czy potrzebny jest kolejny etap.
Leczenie
Podstawą leczenia mięsaka poiniekcyjnego jest operacja z bardzo szerokim marginesem – szerszym niż przy jakimkolwiek innym guzie skóry i tkanki podskórnej. Standardową, szeroką resekcję tkanek miękkich – guza razem z dużym obszarem otaczających tkanek na boki i w głąb, łącznie z powięzią, a często z fragmentem mięśni – wykonujemy sami. Jeśli jednak zakres operacji wymaga usunięcia fragmentu kości – na przykład części łopatki przy guzie nad nią, wyrostków kolczystych kręgów lub fragmentu ściany klatki piersiowej przy guzie na tułowiu – albo rekonstrukcji ubytku, taką resekcję kierujemy do ośrodka, który na co dzień wykonuje tego typu zabiegi, przekazując pełną dokumentację i prowadząc dalsze leczenie oraz kontrole po powrocie. Dlatego mówimy wprost: pierwsza operacja jest najważniejsza. Guz „wyłuszczony” oszczędnie prawie zawsze wraca, a każdy nawrót jest trudniejszy do usunięcia niż zmiana pierwotna. Zabieg prowadzimy w znieczuleniu wziewnym z kardiomonitorem i aktywnym utrzymywaniem temperatury ciała, co u kotów ma szczególne znaczenie; tkanki rozdzielamy elektrochirurgią, naczynia uszczelniamy systemem LigaSure, a rozległą ranę zamykamy nićmi B. Braun o minimalnym ryzyku reakcji zapalnych, w razie potrzeby z plastyką skóry. Po zabiegu kot zostaje na obserwacji w naszym szpitalu dziennym z leczeniem bólu i wraca do domu wieczorem, a rano przyjeżdża na kontrolę rany.
Jeśli histopatologia wykaże niepełny margines albo guz od początku leży w miejscu, gdzie szeroki margines nie jest możliwy, nie kończymy na tym. Standardem jest wtedy radioterapia loży po guzie – kierujemy na nią do ośrodka radioterapii, przekazujemy pełną dokumentację i prowadzimy dalsze leczenie i kontrole po powrocie. Drugą opcją, którą wykonujemy na miejscu, jest elektrochemioterapia: krótki zabieg w znieczuleniu, w którym lek cytostatyczny podany do loży po guzie zostaje „wprowadzony” do komórek nowotworowych impulsami elektrycznymi. Stosujemy ją przy niepełnym marginesie, gdy radioterapia nie wchodzi w grę, oraz przy niewielkich nawrotach. Chemioterapię ogólną proponujemy przy guzach o wysokim stopniu złośliwości lub gdy w stagingu są przerzuty; prowadzimy ją według aktualnych międzynarodowych standardów i protokołów onkologii weterynaryjnej, a jako członkowie ESVONC (European Society of Veterinary Oncology) śledzimy nowe opracowania dotyczące tej choroby.
Gdy guz jest nieoperacyjny lub choroba rozsiana, prowadzimy leczenie paliatywne – leczenie bólu, opiekę nad owrzodzeniem, wsparcie apetytu – którego celem jest dobry komfort życia w domu tak długo, jak to możliwe.
Rokowania i zapobieganie
Rokowanie przy mięsaku poiniekcyjnym zależy przede wszystkim od tego, czy pierwsza operacja usunęła guz w całości z czystym marginesem, oraz od stopnia złośliwości w badaniu histopatologicznym i od wyniku stagingu. Koty, u których guz został usunięty radykalnie, a w razie potrzeby uzupełniono leczenie radioterapią, w części przypadków pozostają wolne od choroby na długo. Nawroty są jednak częste, zwłaszcza po operacjach z niepełnym marginesem, i każdy kolejny jest trudniejszy do leczenia. Przerzuty do płuc pojawiają się rzadziej niż nawroty miejscowe, ale zdarzają się, częściej przy guzach o wysokim stopniu złośliwości. Uczciwie mówimy, że jest to nowotwór trudny, przy którym kluczowe są wczesne rozpoznanie i dobrze zaplanowany pierwszy zabieg.
Po leczeniu kontrolujemy kota regularnie: badanie blizny i okolicznych tkanek, cytologia każdego nowego zgrubienia, RTG klatki piersiowej w odstępach kilku miesięcy. Blizna po rozległej operacji jest twarda, dlatego uczymy Cię, jak ją oglądać w domu – niepokoi każde nowe zgrubienie, guzek lub zmiana kształtu. Nawrót wykryty wcześnie, gdy jest mały, daje więcej możliwości: kolejną operację, ECT lub radioterapię.
Ryzyko można ograniczać. Zgodnie z międzynarodowymi zaleceniami szczepionki podajemy kotom w miejsca, z których ewentualny guz da się usunąć radykalnie – w dalsze części kończyn lub ogon – zamiast między łopatki, i notujemy w dokumentacji, gdzie i co zostało podane. Szczepimy tylko przeciw chorobom, na które kot jest realnie narażony, unikając niepotrzebnych zastrzyków. Po każdym szczepieniu warto obserwować miejsce wkłucia: niewielki odczyn jest normalny, ale jeśli guzek utrzymuje się dłużej niż trzy miesiące, jest większy niż dwa centymetry albo rośnie po miesiącu od zastrzyku – przyjedź do nas, zamiast czekać. Na każdym etapie mówimy Ci, jaki jest cel leczenia i czego realnie możemy się spodziewać.
Diagnostyka i leczenie – nasze usługi
Dlaczego Moonvet?
- Diagnostyka na miejscu – laboratorium, USG i RTG bez odsyłania do innej placówki.
- Szybkie decyzje kliniczne – wynik i plan leczenia zwykle tego samego dnia.
- Zespół specjalistów – onkologia, kardiologia, chirurgia i interna pod jednym dachem.
- Podejście nastawione na komfort pacjenta i wsparcie dla opiekuna na każdym etapie.
Masz pytania?
Często zadawane pytania
Guzek po szczepieniu u kota – kiedy się martwić?
Niewielki odczyn po szczepieniu jest normalny i powinien zniknąć w ciągu kilku tygodni. Sprawdzenia wymaga guzek, który utrzymuje się dłużej niż trzy miesiące, jest większy niż dwa centymetry albo nadal rośnie po miesiącu od zastrzyku – wtedy wykonujemy cytologię lub biopsję zamiast obserwować.
Czy szczepienie kota powoduje raka?
Mięsak poiniekcyjny rozwija się u niewielkiej części szczepionych kotów i wiąże się prawdopodobnie z przewlekłym odczynem zapalnym w miejscu wstrzyknięcia, nie z konkretną szczepionką. Ryzyko chorób zakaźnych jest znacznie większe niż ryzyko guza, dlatego nie rezygnujemy ze szczepień – zmieniamy miejsce ich podawania.
Gdzie szczepić kota, żeby uniknąć mięsaka poiniekcyjnego?
Zgodnie z międzynarodowymi zaleceniami szczepionki podaje się w dalsze części kończyn lub w ogon – w miejsca, z których ewentualny guz można usunąć radykalnie – zamiast między łopatki. Warto też notować, gdzie podano każdą szczepionkę, i unikać zastrzyków, które nie są potrzebne.
Czy mięsak poiniekcyjny u kota jest uleczalny?
Przy wczesnym rozpoznaniu i radykalnej pierwszej operacji, w razie potrzeby uzupełnionej radioterapią lub elektrochemioterapią, część kotów pozostaje wolna od choroby na długo. Nawroty są jednak częste, dlatego kluczowe jest, żeby pierwszy zabieg był zaplanowany z szerokim marginesem po pełnym stagingu.
Ile kosztuje leczenie mięsaka poiniekcyjnego u kota?
Koszt zależy od wielkości i położenia guza, zakresu diagnostyki oraz tego, czy potrzebna będzie radioterapia lub elektrochemioterapia. Po pierwszej konsultacji z cytologią i badaniami przygotowujemy indywidualny kosztorys – skontaktuj się z nami, żeby umówić wizytę.
Blog i przypadki kliniczne
Nasze przypadki
Najnowsze przypadki kliniczne i artykuły merytoryczne z tego obszaru.
Chemioterapia raka płaskonabłonkowego u psa
Bronek, 14-letni pies, trafił do kliniki Moonvet z powodu zaawansowanego nowotworu w jamie nosowej. Zmiana obejmowała zatokę czołową i spowodowała już lizę kości—proces, w którym nowotwór niszczy struktury kostne.
Stentowanie dróg żółciowych u kota
Stentowanie dróg żółciowych u kota to zaawansowany zabieg chirurgiczny, stosowany w sytuacjach, kiedy odpływ żółci z wątroby do przewodu pokarmowego zostaje zablokowany.
Jak powstają nowotwory u psów? Podstawowe mechanizmy rozwoju choroby
Nowotwory u psów i kotów, podobnie jak u ludzi, powstają na skutek niekontrolowanego namnażania się komórek. W zdrowym organizmie istnieją mechanizmy kontrolujące podział i śmierć komórek, jednak gdy te mechanizmy zawodzą, może dojść do rozwoju nowotworu.
Nie czekaj – każdy dzień ma znaczenie
Umów konsultację. Pierwsza wizyta z pełną oceną diagnostyczną – Łódź, ul. Przybyszewskiego 178.
Skontaktuj się z nami